İnfertilite (Kısırlık) Nedir?
Ä°nfertilite, bir çiftin korunmadan ve düzenli olarak cinsel iliÅŸkide bulunmalarına raÄŸmen gebelik oluÅŸmaması veya gebelik oluÅŸtuÄŸu halde çocuk sahibi olamamasıdır. Normal bir çiftin korunmamaları halinde bir adet ayında elde edebilecekleri gebelik ÅŸansı ortalama olarak %25′tir. Bir senenin sonunda toplam gebe kalma oranı %80′e ulaşır. DiÄŸer bir deyiÅŸle %20 çiftte gebelik oluÅŸmaz. Ä°kinci senenin sonunda ise çocuk sahibi olamamış olan çiftlerin oranı %10′a inecektir. Ä°nfertilite nedeninin kadında yada erkekte olma oranı yaklaşık olarak aynıdır. Çiftlerin;

1. %30-40’ında sadece kadına ait nedenler,
2. %10-30 vakada sadece erkeÄŸe ait nedenler,
3. %15-30 oranada ise her iki tarafa da bağlı nedenler, infertiliteye sebep olmaktadır.
4. %5-10 çiftte ise, tetkikler infertilitenin nedenini ortaya çıkaramamaktadır.

Çiftler Ne Zaman Doktora Başvurmalıdırlar?
Çiftlerin istedikleri halde çocuk sahibi olamamaları halinde doktora başvuracakları zaman kadının yaşına bağlıdır.

• Kadın 35 yaşının altında ise 6 ay
• Kadın 35 yaşın üzerinde ise 1 sene, içinde gebelik oluÅŸmaması halinde tetkik ve tedavilere baÅŸlanmalıdır.

Not: Çiftlerin herhangi birinde infertiliteye sebep olacak bir problemin varlığı önceden biliniyorsa (endometriosis, myom, adet düzensizliği, düşük yapma öyküsü, varikosel, önceden kanser tedavisi veya kemoterapi görmüş olma), çocuk sahibi olmaya karar verdiklerinde bu süreleri beklemeleri gerekmez.

Infertilitenin (Kısırlığın ) Ana Sebepleri
İnfertilitenin düzeltilemeyecek bir sebebe bağlı olması (sterilite) oldukça ender görülen bir durumdur. Kadının vaktinden önce menapoz olması, kadının rahiminin veya yumurtalıklarının operasyonla alınmış olması, erkeğin hiç sperm üretememesi bu grupta yer alır. Bunların dışında infertil çiftlerde, fertilite değişik oranlarda azalmış, ancak kaybolmamıştır. Çiftlerin çocuk sahibi olabilmeleri için aşağıdaki koşullar gereklidir :

1. Kadının yumurtlama fonksiyonunun normal olması
2. Erkeğin sağlıklı sperm üretebilmesi.
3. Kadının yumurtası ve erkeğin sperminin birleşip normal olarak gelişebilmesi.
4. Gebeliğin rahime yerleşip büyüyebilmesi için bir engel olmaması.
5. Yukarıdaki maddelerin değerlendirilebilmesi için kadın ve erkeğe ayrı ayrı testler uygulanmaktadır. Tanının konmasını takiben tedavi planlanır. Tedavinin seçiminde, belirlenen sebebin durumu, kadının yaşı ve çiftlerin her ikisinde de problem olması gibi özellikler gözönüne alınır.

Kadın İnfertilitesi Nedir?
Kadında infertilitenin ana sebepleri yumurtlama düzensizlikleri, endometriosis, fallop tüplerinin kapalı olması veya genital sisteme ait anatomik bozukluklardır.
1 – Yumurtlama düzensizlikleri: Yumurtlama bozuklukları, kadın infertilitesinin en sık görülen sebebidir. Yumurtlama (yumurtanın olgun yumurta follikülünden atılması) olmaksızın döllenme ve gebelik oluÅŸamaz. Seyrek adet görme (oligomenore), veya hiç adet görememe (amenore) yumurtlama ile ilgili problemi düşündürür. Ancak düzenli adet gören kadınlarda da yumurtlama düzensizliÄŸi olabilir.
2 – Fallop tüpü hasarı: Fallop tüplerinin kısmen veya tamamen tıkalı olması halinde spermler yumurtaya ulaÅŸamaz. Fallop tüplerine hasar veren olaylar arasında enfeksiyon, endometriosisten bahsedilebilinir.
3 – Endometriozis: Endometriozis, rahimin içini döşeyen ve adet görülen endometrial dokunun, rahim dışında odaklar halinde bulunmasıdır. Normal yerleÅŸiminin dışında faaliyet gösteren endometriosis odakları, fallop tüplerinin tıkanmasına, veya yumurtlamanın bozulmasına neden olabilir. Endometriozisli hastaların %70’i infertilite problemi yaÅŸamaktadır.
4 – Servikal (Rahim aÄŸzı) faktör / Rahim faktörü: Ä°nfertiliteye sebep olan rahim problemleri arasında, ÅŸekil bozuklukları, enfeksiyonlar ve mukus kalitesinin iyi olmayışı sayılabilir. Menstrüel siklusun deÄŸiÅŸik evrelerinde rahimaÄŸzı salgısı (mukus) hormonların etkisi ile miktar ve kıvam olarak deÄŸiÅŸiklikler gösterir. Mukus, elveriÅŸli olmaması halinde spermin, genital yollarda ilerlemesine engel olabilir. Yapısal olarak iyi huylu rahim tümörleri olan myomlar, büyüklükleri ve yerleÅŸim yerine baÄŸlı olarak infertiliteye sebep olabilirler. Rahim duvarındaki ağır nedbe dokuları da gebeliÄŸe engel oluÅŸturabilirler.
5 – Immünolojik Faktörler (Bağışıklık): Ä°nfertilitede rol oynayan immunolojık faktörlerin tanısı zor, tedavisi ise sınırlıdır. Kadının servikal mukusunda bulunan sperme karşı antikorlar, erkeÄŸin kendi spermine karşı oluÅŸturduÄŸu antikorlar, hatta döllenmiÅŸ yumurtanın rahime yerleÅŸmesini engelleyen bağışıklık faktörleri infertilitenin sebebi olabilir.
6 – Açıklanamayan Ä°nfertilite: Birinci senenin sonunda gebelik elde edememiÅŸ çiftlerin incelemelerinde herhangi bir neden ortaya konamamışsa tedaviye geçilmeden önce iki yıl daha beklenebilir. Ancak üç yılın sonunda doÄŸal yollarla gebelik elde etme ÅŸansı belirgin bir ÅŸekilde azaldığından, bundan sonrası için yardımla üreme tekniklerinden faydalanma önerilir.

Erkek Ä°nfertilitesi Nedir ?
Erkek infertilitesi, infertil çiftlerin %10-30’unda tek neden, %15-30’unda ise kadındaki probleme ek olarak karşımıza çıkmakta, dolayısı ile vakaların %50’sinde görülmektedir.
1 – Sperm sayı ve kalitesini etkileyen yapım problemleri: Sperm yapımı ve olgunlaÅŸmasına ait problemler, erkek infertilitesi sebepleri arasında en geniÅŸ grubu olÅŸturur. Spermler, uygun sayı, ÅŸekil veya hareket özelliklerinde olmamaları nedeniyle yumurtayı dölleyemeyebilirler. Spermatogenez (sperm yapım ve olgunlaÅŸması) üzerine olumsuz etkisi olan birkaç faktör vardır.
a – Enfeksiyon Hastalıkları: Bazı enfeksiyon hastalıkları genital organları etkileyerek testislerde sperm yapımını bozabilirler. Ergenlik çağından sonra geçirilen kabakulak hastalığının %25 oranında infertiliteye sebep olması en iyi bilinen örnektir.
b – Endokrin Bozukluklar: Endokrin ve hormonal bozukluklar erkek infertilitesinin %2-5’ini oluÅŸturur. Sperm yapımını saÄŸlayan FSH ve LH hormonlarındaki düzensizlikler en sık görülen ÅŸeklidir.
c – Immünolojik Bozukluklar: Bazı erkekler, kendi spermlerine karşı antikorlar oluÅŸturarak, sperm hareketlerinin bozulmasına veya aglütinasyonlara (spermlerin baÅŸlarından veya kuyruklarından yapışarak hareket yeteneÄŸini kaybetmesi) neden olabilirler.
d – Testislerin bulunduÄŸu torba yapıları olan skrotumdaki varisli venler (varikosel): Varikosel de sperm kalitesini bozabilir. Varikosel, infertil erkek hastalarda %21-41 oranında görülür. 1e-) Cevresel Faktörler ve Hayat Tarzı : Sperm kalitesini etkileyebilir. Radyasyona maruz kalma ve bazı kanser tedavileri de geçici veya kalıcı olarak sperm yapımını durdurabilir.
f – Genetik Olarak: Bazı erkeklerin Y kromozomunda bulunan gen deÄŸiÅŸiklikleri, sperm hücrelerinin azlığı veya yokluÄŸuna neden olabilir.

2 – Anatomik Tıkanıklıklar: Genital kanallardaki tıkanıklıklar, spermin geçiÅŸine kısmen veya tamamen engel olabilir. Bu durum doÄŸuÅŸtan olabileceÄŸi gibi daha sonra oluÅŸan enfeksiyonlara ve ameliyat sekellerine baÄŸlı olarak da ortaya çıkabilir.

3 – Spermin kadın genital sistemine iletilmesini engelleyen faktörler: Empotans ve erken boÅŸalma, bu grupta yer alan sebeplerdir.