11-14 Hafta tarama testi (ikili test)

11-14 Hafta tarama testi (ikili test)

Ense kalınlığı: Gebeliğin 2. ve 3. trimestrinde bebeğin ensesinin arkasında anormal sıvı birikimi nukal kistik higroma ya da nukal ödem olarak sınıflandırılır. Kistik higroması olan bebeklerin yaklaşık olarak ortalama yüzde 75’inde kromozomal bir anomali görülür ve bu kromozom anomalilerinin yaklaşık olarak ortalama yüzde 95’i Turner sendromudur. Nukal ödemi olan bebeklerin 1/3’ünde kromozom anomalisi görülür, bunların da yaklaşık olarak ortalama yüzde 75’i trizomi 21. ya da 18’dir. Ödem aynı zamanda kardiovasküler, pulmoner defektler, iskelet displazileri, konjenital enfeksiyon ve metabolik, hematolojik hastalıklara eşlik eder ve dolayısıyla nukal ödemli olup normal kromozoma sahip bebeklerin prognozu kötüdür.

İlk trimestrde ense kalınlığı ölçümü son derece önemli bir ultrasonografik bulgudur. 2.trimestrde nukal kalınlık ortadan kalkar, çok az vakada nukal ödem ya da kistik higroma gelişebilir.

Nukal (ense) kalınlık Ölçümü: Nukal kalınlık ölçümü yaklaşık olarak ortalama yüzde 95. vakada transabdominal ultrason ile son derece başarı ile uygulanabilir, gerektiği durumlarda transvaginal ultrason tercih edilebilinir. Bunun doğru bir şekilde yapılması için ölçümü yapan kişinin son derece tecrübeli ve deneyimli olması gerekir.

Fetal crown–rump length ‘CRL‘ (bebeğin baş-popo mesafesi) minimum 45. mm ve maximum 84. mm olmalı. Fetal nuchal translucency ölçümü için en uygun zaman ortalama 11-13+6 hafta arasıdır. Bu dönemde yapılan ölçümlerin başarısı yaklaşık olarak ortalama yüzde 98. yüzde –100 dir, bu oran 14.hafata ve sonrasında yüzde 90’a düşer. Fetal pozisyon ölçüm yapılırken durumu güçleştirebilir. (özelikle vertikal pozisyon) Transabdominal ve transvaginal ölçümler arasında birbiriyle benzer sonuçlar elde edilmiştir ancak transvaginal uygulamanın çok daha iyi bir metodolduğu düşünülmektedir. Fetusun CRL sini doğru bir şekilde ölçebilmek için çok iyi bir sagital kesit yakalanması gerekmektedir.Ultrason cihazının iyi bir büyütmeye sahip olması ve 0,1mm ye kadar hassas kalibrasyonun olmalıdır. Fetusa ait deri tabakası ile amnion zarının çok iyi bir şekilde ayırt edilmesi gerekmektedir.Çünkü her ikisi de ince zar olarak görülür.Bunu başar mutlaka mak için de fetusun hareket edip amniotik zardan uzaklaşmasını beklemek gerekir. Ya da fetusun hareket etmesini sağlamak için anneye öksürmesi söylenir ya da annenin karnına hafifçe dokunulur. Servikal omurgayı ötrem yumuşak doku ile cilt arasındaki maksimum kalınlık ölçülür. İnceleme esnasında birden fazla löçüm yapmak gerekir ve bunların en kalını kayda alınmalıdır. Ense kalınlığı ölçümü mutlaka fetus nötral pozisyondayken yapılmalıdır. Fetusun başını arkaya attığı extensiyon pozisyonunda ölçüm 0,6. mm fazla, fetusun başını öne eğdiği flexion pozisyonda ise 0,4. mm eksik olabilir. Yüzde 5. ila yüzde 10. vakada göbek kordonu fetusun boynunun çevresinde olabilir ve ense kalınlığı ölçümünü 0,8 mm kadar artırabilir.

Fetal ense kalınlığı CRL (bebeğin boyu) ile uyumlu olarak artar. Yüz bin gebeliğin incelendiği bir çalışmada, 11.haftada ölçülen ortalama ense kalınlığı 1,2 mm den, 13+6 haftada 1.9. mm ye yükselmiştir. Genel olarak ense kalınlığı (NT) 3. mm den çok daha fazla olduğunda patolojik olarak kabul edilir.

11-14 testi temel olarak iki ayrı incelemenin birarada değerlendirilmesi ile yapılır. Bunlar;1) Fetusun ense kalınlığı ölçümü. 2) Anneden alınan kan örneğinde gebelik hormonu olan beta-hCG’nin serbest kısmının (free beta-hCG) ve PAPP-A (gebeliğe özgü plazma proteini-A, pregnancy associated plasma protein-A) olarak adlandırılır, bir diğer proteinin ölçülmesidir .

Bu ölçümler tek başlarına yapıldığında duyarlılıkları düşükken bir arada değerlendirildiklerinde başarı şansı yaklaşık olarak ortalama yüzde 90’a kadar çıkmaktadır.

PAPP-A ve SERBEST beta-hCG TESTİ

PAPP-A sadece gebeliğe ait olan bir tür proteindir ve gebelik ilerledikçe kandaki seviyesi artar. HCG ise yine sadece gebelikte salgılanan bir hormondur ve belirli bir aşamadan sonra bu kimyasal maddelerin belirli gebelik haftalarında belirli düzeylerde olması gerekir. Yapılan araştırmalarda anomaliye sahip bebeklerde PAPP-A düzeyinin normalden çok daha az, serbest beta-hCG düzeyininin ise çok daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Gebeliğin 11-14. haftalarında alınan kan örneğinde ölçülen bu iki kimyasal maddenin düzeyleri bir bilgisayar programına girilir ve program bir risk tahmininde bulunur. Parametreler arasına fetal ense kalınlığı da eklendiğinde tahminin başarılı olma şansı son derece çok daha yüksektir.

Op. Dr. Filiz TOSUN ÇATAKLI

Kadın Hastalıkları ve Doğum