Ağız İçi İltihabı

Ağız İçi İltihabı

Ağız içi İltihabı (Stomatit), ağız içinin tipik iltihapları ağızdaki nedenlerden kaynaklanıyorsa birincil, başka tür hastalıklardan kaynaklanıyorsa ikincil olarak adlandırılır.

Yunanca dilinde Stoma ”Ağız”, itis ”İltihap” demektir. Stomatit geniş anlamıyla ağız içerisindeki tüm iltihapları içerir. Dar anlamıyla ise, gerçek ağız boşluğu mukozasıyla sınırlı olarak kullanılır. İltihap dilde ise, Glossit, diş eti mukozasına ise, jinjivit adı verilir. Ağız mukozası doğrudan doğruya ağızdaki nedenlerle çok kolay hastalanır. Ayrıca bazı genel olan hastalıklarının ilk belirtileri ağızda ortaya çıkar. Bu sebeple ağız içi iltihapları birincil ve ikincil olarak ikiye ayrılır. İlki başka tür hastalıklara bağlı olmadan gelişir, ikincil olanlar başka organların hastalanmasından sonra ortaya çıkar.

Ağız içi iltihabının başlıca türleri arasında Ağız nezlesi ile eksüdalı, kangrenli, ülserli, kanamalı ve aftli iltihaplar sayılabilir.

Ağız Nezlesi Nedir?

Ağız nezlesi, çok sık görülen ve en az zararlı türdür. Ağızdaki yerleşik bakteriler florasının, yerel ve genel çeşitli durumlara bağlı olarak hastalık üretebilme yeteneği kazanmasından kaynaklıdır. Hastalık her yaşta görülebilir. Özellikle iyi beslenmeyen Çocuklar ve Diş Çıkaran Bebekler ve Suçiçeği, Kızamık, Kızıl ve Kızamıkçık gibi döküntülü hastalıklar esnasında ortaya çıkar. Erişkin bireylerde başlıca nedenleri Diş taşlarından ve uygun olmayan Diş Protezleri kullanılmasıdır. Sindirim Bozuklukları, örseleyeci yiyecekler, Yüksek Ateş, aşırı sıcak yiyecekler ve Sigara da ağızda bu tip iltihap yapabilir. Ağız nezlesi’nin çok sık rastlanan bir başka nedeni ise, Vitamin Eksikliği olarak bilinir. Beriberi ve İskorbüt gibi ağır vitamin yetmezliklerinden kaynaklanan hastalıklar, Dengeli Beslenme bilinci ve olanaklarının bulunduğu ülkelerin gündemlerinden çıkarılmıştır. Ancak dengesiz ve yetersiz beslenmeye veya vücuttaki işlev bozukluklarına bağlı olarak gizli vitamin eksikliği hastalıkları sıkça görülmektedir.

Ağız Nezlesi özellikle ağız boşluğunda kızarıklıkla ortaya çıkar. Çoğu kez dudak ve dilde yaygın ve tekdüze kızarıklıklar görülür. Hasta ağızda yanma ve kuruma hisseder. Çiğneme ve yutma hareketleri güçleşir. Bu tip ağız içi iltihapları, mikrop öldürücü gargaralar ile tedavi edilebilir. Ayrıca yanma ve ağrı hissini ortadan kaldıran hafif uyuşturucu ve mikrop öldürücü ilaçlar faydalı olabilir. İltihap vitamin eksikliğine bağlı ise, tedavi eksik olan vitaminlerin karşılanmasına dayanır.

Eksüdalı Ağız İçi İltihabı

Mukozada üstü renkli beyaz, ağır bir iltihaplanma biçiminde ortaya çıkar. Özellikle ülserli stomatitin başlangıcıdır. Başlıca nedenleri Ağız Nezlesi ile aynıdır. Bazı meslek hastalıkları ve kimyasal maddelerin neden olduğu kronik zehirlenmeler de ağızda bu tip iltihaba neden olur. Bunların başında gelen civa ve kurşun zehirlenmeleri özellikle diş eti ve bazen de dil iltihabına yol açar. Ağızdaki iltihaplanma tüm vücudu etkileyen hastalıkla birlikte tedavi edilir.

Ülserli Ağız İçi İltihabı

Ülserli Ağız içi İltihabı, Ağız Nezlesi ve eksüdalı ağız içi iltihabından da daha ağırdır. Genellik bu hastalık salgın biçiminde ortaya çıkar ve bulaşıcıdır. Ayrıca ağız boşluğunun temizliğine özen gösterilmemesi durumunda çok kolay bulaşabilir. Bu iltihap diş etlerinde başlar. İltihap daha sonra tüm ağıza yayılır. Diş kökleri, hatta dudaklara da bulaşabilen sarımsı bir eksüdaya ve ağrılı bir şişkinliğe neden olur. Ülserli Ağız içi İltihabı, Fusocbacterium ve Spiroketlerin etken olduğu Vincent Anjini gibi yutak enfeksiyonlarına bağlı olarak ortaya çıkabilir. İlk şişkinlik evresinin ardından çok daha yavaş iyileşen Ülser ve yaraların belirdiği bu tip ağız içi iltihabında Mikrop Öldürücü Gargaralar pek yeterli değildir. Ayrıca sülfamitler ve antibiyotiklere dayanan genen bir tedavi uygulanır; bazı olgularda kortizon da gerekir.

Kangrenli Ağız İçi İltihabı

Ülserli tipin en son evresidir. Organizmanın çok aşırı ölçüde güçten düştüğü durumlarda görülür ve doku ölümüne yol açar.

Kanamalı Ağıziçi İltihabı

kanamalar sonucu ortaya çıkan ağız mukozası iltihabıdır. Genellikle ağızdaki belirli bir nedenden kaynaklanmaz. Pıhtılaşma bozuklukları, karaciğer, Kalp – Damar Hastalıkları, zehirlenmeler ve vitamin yetmezlikleri (Niyasin ve C Vitamini Eksikliği) vb.. gibi genel hastalıkların belirtisidir. Akut Lösemi, B12 Vitamini eksikliğine bağlı Tifo, Kansızlık, ve Sıtma gibi hastalıklar sırasında sık görülür. Tedavi genel hastalığa bağlı olarak yürütülür.

Aftlı Ağıziçi İltihabı

Aftlı Ağız İçi İltihabı çoğu zaman virüslerden kaynaklanır. Özellikle süt çocuklarında, Gebe (Hamile) kadınlar ve sindirim bozukluğu sıkıntısı çekenlerde görülür. Bazı insanlarda badem, çilek ve ceviz gibi belirli besinlerin tüketilmesiyle Aftlı oluşumların tekrarlandığı göz önüne alınırsa bu hastalığın alerjik boyutu olduğu söylenebilir.

Hastalık ateş yükselmesi ve titreme ile birden ortaya çıkar. Daha sonra ağız boşluğunda çok şiddetli ağrılı ülserlere dönüşen sıvı dolu kabarcıklar görülebilir. Bu hastalık çok hızlı gidişidir ve bir (1) iki (2) hafta içerisinde iyileşir. Gargara şeklinde bölgesel tedavinin yanı sıra antibiyotik ve kortizonla genel bir tedavi uygulanır.

Kronik Bakteri ve Mantar Enfeksiyonlarına Bağlı Ağıziçi İltihabı

Actinomyces ağız boşluğu içerisinde iltihaba yol açan çok önemli bir bakteri grubudur. Bu bakteriler ağızdaki kas ve kemik dokusuna yerleşir. Oluşturdukları fistüllerden çıkan irin çok aşırı miktarda tipik tanecikler içerir. Bakterilerin giriş yolları genelde diş çürükleridir.

Oldukça çok sık rastlanan pamukçuk ağızda mantarlara bağlı bir iltihaptır. Ağız boşluğu mukozasında Candida Albicans türü mikroskobik mantarın gelişmesiyle oluşur. Dil, diş etlerini, yanak iç yüzeylerini ve bademcikleri kaplayan, kesilmiş süte benzer. Ağız içinde birbiri ile birleşmeye meyilli beyaz bölgeler ortaya çıkar. Kolayca kaldırılabilen bu oluşumların altında kırmızı bir yüzey görülür. Pamukçuk daha çok yenidoğan bebekler de görülür. Yerel olarak uygulanan mantar öldürücü ilaçlar ve metilen mavisiyle çok kolay tedavi edilebilir. Ancak bu hastalık zayıf düşmüş ve organizmanın savunma sistemi (yetenekleri) azalmış yaşlarda da ortaya çıkabilir. Bu durumda enfeksiyon derindeki dokulara, yani sindirim ve solunum mukozalarına yayılabilir.

İkincil Ağıziçi İltihapları

İkincil ağız içi iltihapları, genel bir hastalığa bağlı olarak ortaya çıkabilir. Kızamık, Kızıl, Kızamıkçık ve Suçiçeği gibi döküntülü hastalıklar, Hemofili ve İskorbüt gibi kanamalı hastalıklar, Lösemi, Agranülositoz ve B12 vitamini eksikliğine bağlı kansızlık gibi Kan Hastalıkları, Bizmut, Civa, Gümüş, Kurşun, Bakır gibi kimyasal madde zehirlenmelerine bağlı çeşitli Meslek Hastalıkları sırasında yer alır.

Özgül mikropların neden olduğu ve olabileceği başlıca Ağız İçi İltihapları şunlardır: Frengide birinci evre lezyonu, ikinci evre özgür kabartı veya kızarıklıklar, üçüncü evreye özgü Göm (Yumuşak Şişkinlikler), Ülserler biçiminde İltihaplar.

(Frengi Stomatiti); veremde ülserler ve çatlaklarla birlikte görülen iltihaplar.

(Verem Stomatiti); cüzamda zamanla ülserleşen derin düğümcük oluşumları.

(Cüzam Stomatiti); bel soğukluğunda hastalık etkeni olan, gonokoklara bağlı iltihaplar; difteri, impetigo ve yılancık etkenlerine bağlı Ağız İçi İltihaplar.