Çocuğum zatürre mi?

Çocuğum zatürre mi?

Zatürre veya bilimsel adıyla pnömoni virüs, bakteri, mantar gibi etkenlerin yol açtığı akciğerin tek ya da iki taraflı enfeksiyonudur. Bunun dışında bebeklerde ve küçük çocuklarda kusma içeriğinin, düğme, boncuk gibi yabancı cisimlerin ya da yanlışlıkla içilen deterjan gibi yakıcı maddelerin akciğere gitmesiyle de zatürre oluşabilir.

Zatürre isminin anılması bile anne ve babaları korkutsa da riskli bazı gruplar dışında evde düzgün antibiyotik tedavisiyle çoğunlukla çok daha iyi sonuçlar alınır. Ancak ailelerin sıkıntıya düştüğü sorun sık sık öksüren veya ateşi çıkan çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonuyla zatürreyi nasıl ayırt edecekleri, çocuğu ne zaman doktora götürecekleridir. Yine anne ve babaların korkulu rüyası olan durum üst solunum yolu tedavisinde geç kalmaları ve öksürüğün zatürreye çevirmesidir.

Ne sıklıkta görülür?

Özellikle küçük çocuklarda ve yaşlılarda hem çok daha sık görülüp hem de çok daha ağır seyretse de her yaş grubundan insan zatürreye yakalanabilir. Fakat doğuştan bağışıklık sisteminde zayıflık veya bozukluk olan çocuklar, kalp hastalığı, astım gibi kronik hastalığı olanlar, beslenme ve gelişme bozukluğu olan çocuklarda yakalanma riski çok daha yüksektir. Türkiye’de Sağlık Bakanlığı istatistiklerine göre her yıl yaklaşık olarak ortalama 90. bin zatürre vakası görülmektedir. Ülkemizde halen 5. yaş altı çocuklarda ölümlerin en fazla nedeni zatürredir.

Nasıl bulaşır?

Zatürre oluşmasına yol açan mikroplar insandan insana bir veya iki metrelik mesafeden yakın temasla bulaşır. Mikroplar tek başına veya aksırık, öksürük sonrası ağız ve burundan fırlayan solunum damlacıklarıyla birlikte solunum yolundan vücuda girerler ve boğaz yoluna yerleşerek burada çoğalırlar. Mikrobu alan herkeste zatürre görülmez, çoğu çocuk mikrobu burada sınırlayarak üst solunum yolu enfeksiyonu olarak geçirir. Bazılarında ise vücudun savunma sisteminin zayıf bir anında mikrop alt solunum yollarına inerek akciğer enfeksiyonuna sebep ve neden olur. Zatürre grip kadar bulaşıcı olmamakla birlikte okul, kreş, kamp gibi çocukların kalabalık bir şekilde birarada vakit geçirdiği, oyunlar oynadığı ve yaşadığı yerlerde salgınlar halinde kendini gösterebilir.

Çocuğun zatürre olduğunu nasıl anlarız?

Zatürrenin ilk önemli belirtisi yüksek ateş ve öksürüktür. Daha önce ateşi olmadan öksüren bir çocukta bir süre sonra ateşi 39. ve üzerine çıkarsa kesinlikle dikkatli olmak gerekir. Zatürre olan çocukların üst solunum yolu enfeksiyonu geçirenlerden önemli farkı düşkün ve halsiz görünmeleridir. Hızlı nefes alıp verme, nefes alıp verirken göğüs duvarında içe doğru çekilmeler, ağız kenarında morarma zatürreyi düşündürebilecek son derece önemli bulgulardır. Büyük çocuklar çoğu zaman pas renginde koyu bir balgam çıkarır, sırt ağrısı ve belirgin halsizlik son derece dikkat çeker. Daha küçükler ise balgam çıkaramayıp çoğu zaman bunu yuttukları için bulantı ve kusma oldukça sık görülür. Küçük bebeklerde ise zatürre çok sinsi seyredebilir. Sadece ateş ve ağız kenarında hafif bir morarmayla birlikte nefes alıp vermede hızlanma kesinlikle zatürrenin yegane bulguları olabilir.

Doktor nasıl tanı koyar?

Ateş ya da öksürüğü olan çocukların dikkatli bir fizik muayeneyle akciğerlerinin dinlenmesi ve şüphelenilen durumlarda akciğer grafisinin çekilmesi gerekir. Balgam ya da kan örneğinden zatürreye neden ve sebep olan mikrop üretilebilir.

Korunma için ne yapabiliriz?

Zatürreden korunmanın %100. bir yolu olmamakla birlikte alınacak olan bazı önlemler bu hastalığın görülmesini azaltabilir:

  1. Bebekler kesinlikle mümkün olduğunca anne sütüyle beslenmelidir.
  2. Bağışıklık sisteminin güçlü olması için beslenmenin önemi kesinlikle unutulmamalı, özellikle kreş ve okul çağındaki çocukların mutlaka dengeli beslenmesi sağlanmalıdır.
  3. Çocuklara el yıkama alışkanlığı kazandırılmalıdır, çünkü çoğu mikrop elle taşınır.
  4. Çocukların bulunduğu ortamda kesinlikle sigara içilmemelidir.
  5. Çocuklar hasta kişilerle temastan mutlaka korunmalı, enfeksiyonların sık olduğu mevsimlerde kalabalık ortamlarda bulunmalarından kesinlikle kaçınılmalıdır.
  6. H.Influenza, pnömokok gibi çocukluk çağı aşıları zatürreye karşı son derece önemli oranda korunma sağlar.

Prof. Dr. Esin KOÇ

Çocuk Hastalıkları