Çocuklarda İdrar Yolu Enfeksiyonları

Çocuklarda İdrar Yolu Enfeksiyonları

İdrar yolu enfeksiyonları çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonundan sonra kesinlikle en sık görülen enfeksiyonlardır. Yenidoğan dönemi dışında her dönemde kız çocuklarında erkek çocuklarından çok daha sık görülür.

İdrar yolu enfeksiyonu böbreği tutup piyelonefrit tablosuna sebep ve neden olabileceği gibi alt idrar yollarını tutup sistit şeklinde seyredebilir. İdrar yolu enfeksiyonu teşhisi kesin olarak idrar kültüründe bakteri üremesi ile konur. Bazen idrar uygun koşullarda alınmadığında da bakteri üremesi olabilir ve kesinlikle her zaman enfeksiyon demek değildir.

İdrar yolu enfeksiyonlarında son derece ve en sık rastlanan etken bağırsak bakterileridir. Bunlarda birinci sırayı (%80) E. coli olarak adlandırılan bakteri alır. Diğer bağırsak bakterileri de son derece sıkça görülür. Virüsler ve mantarlara bağlı da idrar yolu enfeksiyonu görülebilir. İdrar kültüründe birden fazla bakterinin görülmesi genellikle kolonizasyonu, kirlenmeyi düşündürür.

Meydana gelişi

Kız çocuklarının anatomik yapısı (üretra daha kısa olduğu için) idrar yolu enfeksiyonlarının çok daha sık görülmesine sebep ve neden olur. Mesanenin tam olarak boşalamaması ve asitliğinin azalması ile koruyucu bakterilerin kaybı idrar yolu enfeksiyonuna son derece uygun bir zemin hazırlar.

Hazırlayıcı nedenler.

İdrar yolu enfeksiyonlarının oluşmasında baş rolleri anatomik sorunlar ve fonksiyon bozuklukları rol oynar. İdrar yolu reflüsü, idrar yolunda taş olması hazırlayıcı faktörlerdir.

Genital bölgede hijyen bozulması kesin olarak idrar yolları enfeksiyonuna yol açabilir. Havuz özellikle hijyeni kesin olarak iyi değilse idrar yolu enfeksiyonlarına neden ve sebep olabilir. Kronik kabızlığı olan çocuklarda da idrar yolu enfeksiyonu çok daha sık görülür (idrar göllenmesine bağlı olarak)

Klinik bulgular

Çocuğun yaşına ve enfeksiyonun düzeyi ve ağırlığına göre değişir ve farklılık gösterir.

Yenidoğan döneminde yüksek ateş, sarılık, emmeme, kilo alamama, huzursuzluk, konvülsiyon gibi bulgular görülebilir.

Süt çocuklarında da iştahsızlık, bulantı, kusma tartı alamama, ishal, kabızlık, solukluk, huzursuzluk gibi belirtiler gösterir.

Büyük çocuklarda ise belirtiler çok daha yönlendiricidir. Ateş, bulantı, kusma, karın ağrısı, bel ağrısı, sık idrara çıkma, sık idrar yapma, idrar yaparken yanma, idrar yapamama gibi bulgular bulunabilir.

Tanı

Üriner sistem enfeksiyonlarının tanısı uygun koşullarda alınmış idrar örneğinden yapılan idrar kültüründe anlamlı sayıda bakteri üremesi ile konur. Doğru tanı koyabilmek ve gereksiz tedavilerden kaçınabilmek için idrar örneğinin doğru alınması kesinlikle çok önemlidir.

Büyük çocuklarda üretra ağzı sabunlu suyla temizlenip bol suyla yıkandıktan sonra ( veya üç temizleme beziyle üç kere önden arkaya temizleme) orta akım idrarının steril bir kaba alınması şeklinde alınır.

Bebeklerde ise ya steril olarak temizlenmiş bölgeye idrar torbasının yapıştırılması ile steril idrar elde edilebilir. İdrar tam steril değilse küçük bir tüple kateterizsyon veya pubisin üstünden iğne aspirasyonu yoluyla kültür alınması gerekebilir.

İdrar kültürünün sonuçlanması yaklaşık olarak ortalama 2. ila 3. gün sürebilir. İdrar kültürünün sonuçlanmasından önce yapılan tam idrar tahlili de enfeksiyon olup olmadığı konusunda kesin olarak fikir verir. Tam idrar tahlilinde mikroskopiye, lökosit, eritrosit ıolmasına ayrıca kimyasal reaksiyonlarda nitrit, lökosit esteraz gibi maddeler olup olmayacağına bakılır.

Tedavi

Tedavi antibiyotik tedavisidir. Yenidoğan, küçük bebek veya çok hasta çocuklarda dammar yolu veya enjeksiyonla antibiyorik tedavisi gerekebilir yoksa ağızdan antibiyotik verilir. Kültür ve antibiyogram sonucu çıkınca antibiyotiğin etkili olup olmadığı kesin olarak anlaşılır.

Eğer idrar yolu enfeksiyonu tedavi edilmez ise, böbrekte nebdeleşme ve böbreğin büyüyememesi, yüksek tansiyon gibi sonuçlar verebilir.

Korunmak için yapılabilecekler

Özel bölgenin hijyenine kesinlikle son derece dikkat edilmesi özellikle kızlarda önden arkaya temizlik.

Havuz hijyenine ve ıslak mayoyla durmamaya kesinlikle dikkat edilmesi.

Kabızlığın engellenmesi

Sık idrar yolu enfeksiyonu geçiren çocuklarda reflü gibi etkenlerin ekarte edilir, kesin olarak gerekiyorsa koruyucu tedavi uygulanması.

Dr. Beril BAYRAK-BULUCU

Çocuk Hastalıkları