Dış gebelik – ektopik gebelik

Dış gebelik – ektopik gebelik

Dış gebelik döllenmiş bir yumurtanın rahim içi dışında bir yere yerleşmesidir. En sık fallop tüplerinde görülür (%90-95). İlk 3 ayda yaşanan anne ölümlerinin en sık sebebidir ve gebeliklerin yaklaşık %1’inde görülür.

Döllenmiş olan yumurta herhangi bir sebepten dolayı tüplerden rahim boşluğuna kadar olan macerasını tamamlayamaz. En sık tüplerde görüldüğü için ektopik gebelik denildiğinde genelde tubal gebelik anlaşılır.

Gebelik erken dönem normal gebelik bulgularını taklit eder. Adet gecikmesi, yapılan gebelik testlerinin pozitif olması, bulantı, kusmalar, memelerde hassasiyet normal gebelikde olduğu gibi dış gebelikte de izlenebilir. Tüplere yerleşen gebelik büyümeye başlar ve belirli bir noktaya geldikten sonra tüpleri germesi sebebi ile burada bir yırtılmaya ve kanamaya neden olur. Bu durum fark edilmez ve tedavi edilmez ise kesinlikle iç kanama sonucu anne ölümü ile sonlanabilir. Ektopik gebeliğin önemi buradan kaynaklanır.

Nedenleri:

Tüplerde kısmi tıkanıklık yapan veya tüplerin hareket kabiliyetini oldukça azaltan bütün durumlar dış gebelik için oldukça uygun zemin hazırlar. Bunlardan en sık görüleni yaşanmış ve geçirilmiş enfeksiyonlardır. Her enfeksiyon atağı dokularda bir miktar harabiyet yaratır. Enfeksiyon sayısına ve şiddetine bağlı olarak yapışıklıkların derecesi de farklılık gösterir. Bu yapışıklık hem tüplerin içinde olur ve dolayısıyla tüpün iç kanalını kapatır, hem de tüpün dışında meydana gelerek kesn olarak tüplerin doğal yapısını bozar. Eğer bu tıkanıklıklar spermin geçişini engelleyecek kadar şiddetli ise bir infertilite (kısırlık) söz konusu olacaktır. Eğer tıkanıklık kismi ise döllenme gerçekleşebilir fakat bu kez dış gebelik şansı son derece yüksek olacaktır. Dıştan olan yapışıklıklar da hareket kabiliyetini bozarak ektopik gebeliğe son derece uygun bir zemin hazırlar.

Yapışıklığa yol aça bilecek tek etken enfeksiyonlar değildir. Geçirilmiş operasyonlar da dokularda yapışmalara neden olur. En sık over kisti nedeni ile yapılan cerrahi işlemler, apandisit ameliyatları sonrası bu tür yapışıklıklara rastlanır.

Bir diğer etken tüplerde var olan doğumsal şekil bozukluklarıdır. Yine aynı mekanizma ile döllenmiş yumurtanın rahim içine ulaşması engellenir ve neticede ektopik gebelik meydana gelir.

Spiralerin uzun süre dış gebelik riskini arttırıp arttırmadığı tartışılmıştır. Gerçekte spiral gebelik şansını kesinlikle son derece azaltır. Spiral kullanan bir kadının gebe kalması kesinlikle son derece imkansız ve zordur, ancak bir gebelik oluştuğunda bunun bir dış gebelik olma olasılığı normale göre çok daha yüksektir. Yani spiral dış gebelik riskini kesinlikle arttırmaz. Ancak eğer spiral kullanan bir kadında gebelikten şüpheleniliyor ise bunun bir dış gebelik olmadığı kesin olarak tespit edilmelidir. Sadece progesteron içeren minipil türü doğum kontrol hapları tubal hareketleri azaltarak dış gebelik olasılığını arttırırlar. Benzer şekilde progesteron içeren spirallerde de risk biraz daha yüksektir. Daha önce ektopik gebelik geçirenlerde de risk normale göre çok daha yüksektir. Bir dış gebelik geçiren kadının sonradan yine dış gebelik geçirme şansı ve olasılığı, yakşalık olarak ortalama yüzde 10. civarındadır.

Belirtileri:

Erken gebeliğin bütün belirtileri dış gebelikte de görülür. Adet gecikmesi, mide bulantıları, kan ve idrarda yapılan gebelik testlerinin olumlu olması hep normal gebelik ile hemen hemen aynıdır ve ektopik gebeliğin fark edilmesini kesinlikle engeller. Bunları daha sonra en sık alt karın bölgesinde ağrı, anormal vajinal kanama, omuz ağrısı, baygınlık hissi takip eder. Bu tablo ortaya çıktığında teşhis hastayı görmeden uz