Doğum Kontrol Yöntemleri

Doğum Kontrol Yöntemleri

Çocuk sahibi olmak bir haktır!!! ancak Çocuk istememekte bir haktır! bakabilecek ve onun geleceğini garantileyebilecek kadar çocuk istemekte!!!; bu nedenle amacımız, bir fetüsün (Anne Karnındaki Bebek) oluşmasından önce gebeliğin önlenmesi olmalıdır,oluştuktan sonra kürtajla aldırmak değil!!; bu sebeple “aile planlaması” yöntemlerinden bahsedeceğiz.

1-DOĞUM KONTROL HAPLARI (OKS): Kadınlarda her ay olan düzenli yumurtlama olayını baskılayarak ve rahim ağzındaki mukus sıvısını kalınlaştırarak sperm geçişini zorlaştırma sonucunda gebeliği önler. bu ilaçlar ailede Meme Kanseri öyküsü olmayan, Kalp Hastalığı, Damar Hastalığı veya Pıhtılaşma Bozuklukları olmayan, Sigara kullanmayan (bilhassa 35. yaşından sonra) bayanlarda tercih edilebilinir. Düzenli kullanıldığında istenmeyen Gebelik riski 1/1000 civarındadır. Adetin ilk günü başlanır ve aynı saatlerde 21. gün boyunca alınır daha sonra yedi (7). gün ilaca ara verilir ve sekiz (8). gün tekrar yeni kutuya başlanır. Doğum Kontrol Haplarının Rahim Kanseri, Yumurtalık Kanseri ve Barsak Kanserini önleyebildiği gösterilmiştir. On (10). yıldan fazla süre kullanımında Meme Kanseri riskini çok az oranda arttırdığını gösteren çalışmalar vardır. İlave yararlar olarak Adet Sancılarını, kıllanmayı ve yumurtalık kistlerini tedavi etme özelliği vardır. Kilo artışına neden olan ve olmayan formları mevcuttur. Günümüzde oldukça düşük dozlarda kullanımıyla bu gibi olumlu etkiler sağlayan yeni preparatlar mevcuttur.

2- SPİRAL(RAHİM İÇİ ARAÇ): Rahimin içine yerleştirilen ve Steril İnflamasyon (mikropsuz iltihap) yoluyla döllenmiş yumurtanın yerleşmesini önleyebilen bir Doğum Kontrol yöntemidir. Bu sebeple acil Doğum Kontrol Yöntemi olarak da korunmasız cinsel ilişkiden sonra ilk beş (5). gün içinde yerleştirilerek Gebelik oluşumunu önleyebilmektedir.(gebelik oluşma oranı 1/100’dür ve doğum kontrol hapından yaklaşık on (10). kat fazladır.) ülkemizde dünyanın aksine en popüler ve en çok kullanılan yöntemdir. Hotmonlu (5. yıllık, ismi mirena) ve bakırlı (5. ve 10. yıllık) tipleri piyasada mevcuttur. Takılma işlemi uzman ellerde olmalı ve yerleştirildikten sonra ve bir (1). ay sonra UGS ile yerleşimi değerlendirilmelidir. İlk üç (3). ay Kasık Ağrısı, ve kanama miktarı ve süresinde artış yapabilir. ÜÇ (3). aydan sonra da Adet kanamasının miktar ve süresini iki (2). katından fazla arttırır ise çıkartılması düşünülmelidir! Yan etki olarak aşırı kanamaya bağlı kansızlık (Anemi), Bel ve Kasık Ağrıları, Rahim Ağzında Yaralar, Akıntı, Kadın yollarında ciddi iltihap (pelvik inflamatuar hastalık) ve Dış Gebelik nedeni olabilmektedir. Hormonlu tiplerde kanamayı aksine azalttığın iddia edilmektedir. Bu gibi nedenlerle toplumda kullanıldığı sıklık yerine sadece uzman ellerde ve takılması uygun olan Doğum yapmış kadınlara (hiç doğum yapmayanlara uygun değildir) uygulanmalıdır.

3-KOL ALTI İMPLANTI(İMPLANON): Hormonlu Doğum Kontrol yöntemlerinden biridir. Sol kolun üst iç tarafına ve cilt altına cerrahi yolla yerleştirilen dört (4). cm uzunluğunda ve 0,5 cm eninde bir çubuktur. Günlük belli bir dozda Gebelik Hormonu salgılar. Östrojen içermez. Takıldıktan altı (6). saat sonra etkisi başlar ve üç (3). yıl boyunca korur. Ara lekelenmeler ve kanamalar yapabilir, yüzde 20. hastada adeti keser. gebelikten yüzde 100 ‘e yakın bir oranda kesinlikle korur. uygun vakalarda denenebilir. herhangi bir problem olduğunda istenildiği an çıkarılabilir. Takılması ve çıkarılması Lokal Anestezi ile olup özel eğitim gerektirir ve birkaç dakika zaman alır. Çıkarıldıktan itibaren bir (1). hafta içinde doğurganlık geri döner. Kadınlarda mevcut olan adet sancılarını yüzde 88. oranında geçirmektedir.

4-AYLIK İĞNE(MESİGYNA): Doğum kontrol hapının parenteral formudur. Östrojen ve (Kadınlık Hormonu) Progesteron (Gebelik Hormonu) içerir. 28. ila 33. günde bir kalçadan iğne yapılır. Bu yöntemde de ara kanama riski vardır. Doğum Kontrol Hapı gibi düzenli adet siklusu sağlamaz.

5-ÜÇ AYLIK İĞNE (DEPO PROVERA): 3 ayda bir kalçadan uygulanan MPA hormonu içeren bir kontraseptiftir. Özellikle yeni doğum yapmışlarda ve emzirenlerde uygundur. Sigara içen bayanlarada uygulanabilir. Dezavantajları ise sık ara kanama veya aşırı kanamaya yol açabilmesidir. 3. ila 4. seferden fazla yapılırsa da adeti kesebilmektedir. Ayrıca birkaç uygulşamadan sonra bile 9. aya varan oranlarda hiç enjeksiyon yapılmasa bile gebelikten koruyabilmektedir.

6-TÜP BAĞLANMASI(LİGASYONU): Geri dönüşümsüz bir yöntem olarak bilinmekle birlikte iyi ellerde tüpler yeniden açılabilmektedir. Ancak Dış Gebelik oranı oldukça önemli ölçüde artmaktadır. Bu nedenle genelde Önerilmez.

7-PREZERVATİF (KILIF, KONDOM)

8-VAJİNAL JEL, KREM, KÖPÜKLER VE VAJİNAL CUP LAR (KADIN KONDOMU)

9- VAZEKTOMİ: Erkeklerde uygulanan bir kısırlaştırma yöntemidir. Nonscalp Vazektomi olarak adlandırılan bir yöntem sık tercih edilmekte olup, Kanamasız, Neştersiz, Dikişsiz, Ağrısız, Lokal Anestezi ile uygulanan 15. ila 20. dakika zaman alan bir yöntemdir. Birçok merkezde ücretsiz uygulanan geri dönüşümü olmayan bir yöntemdir. İşlemden sonra 30. ila 40. boşalmaya kadar ek korunma yöntemi gerekmektedir.

Yard. Doç. Dr. İlker GÜNYELİ

Kadın Hastalıkları ve Doğum