Doğum Kontrol Yöntemleri

Doğum Kontrol Yöntemleri

Ülkemizde Aile Planlaması, tüm dünyada olduğu gibi, koruyucu Sağlık Hizmetleri kapsamına alınmıştır. Artık insanlar riskli ilişkiler ya da istenmeyen gebeliklerden nasıl korunacağını öğrenebilmekte veya kolayca alabilmektedirler.

Şehirlerde uzman doktorlar ve Aile Planlama Merkezleri, kırsal kesimde ise, Sağlık Ocakları genellikle yeterli hizmet ve bilgileri sunabilmektedir. Bu konuda temel problem gerek özel kesimin gerekse Devlet insanlara ulaşmalarının zorluğundan daha çok eğitim ile bu hizmetleri insanların kendilerinin talep etmelerini sağlamaktır. Bir Aile Planlaması Merkezi, tüm olanakları ile Doğum Kontrol yöntemlerini izah etmeli, insanları bilgilendirmeli ve uygulama yapabilmenin olanaklarını zorlamalıdır.

Tüm bireyler kendi doğurganlık davranışları konusunda doğru bilgiye dayalı, bilinçli ve gönüllü bir seçim yapmalıdırlar. Böylece istemedikleri gebeliklerden sağlıklı ve etkin biçimde korunabilirler. Başarılı Aile Planlaması için hizmet birimlerine başvuran bireylerin verilen hizmetten memnun kalması ve yöntemi kullanmayı sürdürmek için hizmet sisteminin kesintisiz olması oldukça önemlidir. Bu amaçla Aile Planlaması merkezlerinde hizmet standardı yükseltilmeli, uzmanlar devamlı eğitilmeli ve hizmetin sürekliliği sağlanmalıdır.

Aile Planlaması yöntemlerinin kullanılmasının temel nedenlerinden biri düzenli ve korkusuz bir Cinsel Yaşamı, dolayısıyla bireylerin mutluluğunu sağlamak olmalıdır. Cinsel ilişki sırasında istenemeyen bir gebeliği önlemek için Takvim Yöntemi, geri çekme, vaginal duş-lavaj hem pratikte zor uygulanan, prezervatif kullanma, az güvenilir yöntemler, hem de ilişkide doyumu bozan faktörler olabilir. Ancak kondom (erkek ve kadın) kullanımı cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmanın kesin ve tek yoludur. Bu durumda ihtiyaçları belirlenirken kişisel özellikler çok önemlidir.

Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunma yöntemleri sınırlıdır, ya hiç cinsel ilişkiye (özellikle tanımadığınız kişilerle) girmemelisiniz, veya sadece Prezervatif (kondom) kullanarak cinsel ilişkide bulunursunuz.

Gebelikten korunma yöntemleri ise iki ana başlıkta incelenir;

  • Geri dönüşümlü yöntemler.
  • Doğum Kontrol Hapları.
  • Aylık iğneler.
  • Üç aylık iğneler.
  • Cilt altı hormon implantları.
  • Geri çekme, lavaj, takvim, duş v.b…
  • Geri dönüşümsüz yöntemler.
  • Rahim içi alet (RİA, spiral) uygulaması (bakırlı, hormonlu v.b)
  • Cinsel organların tam temasını engelleyen yöntemler (diafram, kondom v.b)
  • Endoskopik veya açık ameliyatla kadında tüplerin bağlanması.
  • Erkekte sperm kanallarının bağlanması (vasektomi)

Tüm gebelikten korunma yöntemleri kişisel ihtiyaca göre planlanmalıdır. Planlama yapılırken çiftin ya da bireyin durumu çok iyi araştırılarak uygun olabilecek yöntemler ya da yöntem önerilmelidir. Kişilerin kendi kendilerine uygulayabilecekleri yöntemlerin başarı tanımı ve başarısı kişiye göre oldukça büyük farklılıklar gösterir. Bir yöntem sadece kullanıcının ihtiyaçları ve uygulama becerisine göre güvenilir ya da az güvenilirdir. Cinsel ilişkinin eşler için ortak faydası Güven, Doyum, Sevgi, Mutluluk ve Psikolojik rahatlamadır. Ancak zararlı olması olması kişilere göre değişen bir kavramdır.

Şimdi çiftlerin bazı özel durumlarına göre Doğum Kontrol yöntemlerini kısaca tartışacağız;

  • Bekar Evlilik Öncesi ilişkiyi onaylayan, başka ilişkileri (erkek ve kadın) olmayan bir çiftin en temel korkusu gebeliktir. İlişkinin sıklığı ve çiftin hastalığı olup olmadığına göre Kondom ya da hormonal bir yöntem uygulanabilir.
  • Eğer çift ayda birkaç kez birlikte oluyorsa Kondom öncelikle düşünülmelidir.
  • Daha özgür! Bir cinsel hayatı olan ve sık eş değiştiren bir Kadın ya da erkek, temel kaygı Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar olmalıdır. Ve tartışmasız olarak yöntem Kondom kullanımı olmalıdır.
  • Yeni evli henüz çoçuk istemeyen bir çift dönüşümlü korunma yöntemlerini kullanmalıdırlar. Bunlar (sigara içmeyen) kadında kombine hormonal yöntemler, RİA, erkekte Prezervatif Kullanımı olabilir.
  • Çocukları olan ve uzun süre Çoçuk istemeyen bir çift cilt altı İmplant ya da RİA gibi bir uygulama ile uzun süre kullanılabilecek yöntemler deneyebilirler, eğer hiç çocuk istemiyorlarsa kendiliğinden geri dönüşümü olmayan cerrahi yöntemlere başvurabilirler.
  • Eğer Doğum ya da enfeksiyonlardan korunurken Cinsel ilişkiden zevk alamıyorsanız, Kondom kullanımı (direkt cinsel organların cilt temasını engelleyip uyarıyı azaltması mümkün olduğundan) partnerinizin bulaşıcı bir hastalık taşıyıcısı olmadığını bilmek, belirlemek şartıyla bırakılmalıdır. Diğer yöntemlerin cinsel istek üzerindeki etkileri kişiden kişiye değişebilmektedir. Cinsel ilişkiyi bozan tüm Fizik, Psikolojik, ve Sosyal faktörler düzeltikten sonra sorun devam ederse yöntem sorgulanabilir.
  • Kısaca her çift ya da birey kendini güvende ve mutlu hissettiği yöntemi bilerek, gönüllü olarak, doktorun rehberliği ile kendi seçmelidir. Aynı koşullarda iki çift farklı yöntemlerle mutlu olabilir. Unutmayın bu ihtiyaç ve kişisel farklılıklara bağlıdır. Daha sağlıklı, daha güvenli, daha korkusuz ve daha mutlu bir cinsel yaşam diliyoruz…

Op. Dr. Ahmet AKKOCA

Kadın Hastalıkları ve Doğum