Doğum sonrası dönem ve korunma yöntemleri

Doğum sonrası dönem ve korunma yöntemleri

Normal doğum ya da sezaryen ile doğum yapmış veya gebeliğinin sonuna gelmiş bayanlarda önemli bir sorun ve meraktır doğumdan sonra neyle korunacağız düşüncesi.

Bu amaçla, puerperiumda, lohusaların neyle ve nasıl korunmaları gerektiğinin bilgisini bu makalede vermeye çalışacağız…

Öncelikle bilinmesi gereken şudur ki; yeni doğum yapmış annelerin postpartum ilk 6. haftasına lohusalık (puerperium) olarak adlandırılır. Halk arasında söylenen “lohusanın bir ayağı mezardadır” tabiri pekte yanlış sayılmaz aslında. gerçekten gebelik boyunca bütün rezervlerini, gücünü, kanını, besin maddelerini, kalsiyumunu vs… bebeği için feda etmiş ve harcamıştır anne. Bu nedenle hem gebelik sırasında hem de erken postpartum dönemde anne; kesinlikle fiziksel ve mental olarak desteklenmelidir. zira doğum sonrası hüznü ve depresyonu denilen psikolojik problemler de lohusayı bekleyen kesinlikle en önemli sorunlardır. bu bağlamda, sağlığın tanımını hatırlarsak: “kişinin yalnız bedenen değil ruhen de tam iyilik halidirsağlık.

Bu nedenle özellikle eşi ve yakın çevresi açısından çok daha zor geçmiş bir gebelik süreci ve zor geçecek bebek büyütme dönemi, uykusuzluklar ile anemi durumlarına bağlı gelişen halsizlik, yorgunluklar hep üstüste birikecektir. Yani, destek, kesinlikle ileri derecede önem arzedecektir bu dönemde.

Laktasyon döneminde diyetisyenler normalden çok daha fazla kalori ilave etmektedirler lohusaların diyetine. çünkü, anne karnında iken, göbek kordonundan alınan besinler, şimdi de süt yoluyla anneden çekilmekte ve bu yüzden anne oldukça zayıf düşürülmektedir. dolayısıyla replasman yani yerine koyma da kesinlikle had safhada olmalıdır.

Korunma yöntemlerine gelince; erken postpartum dönemde “löşi” denilen lohusa akıntıları, bir süre devam eder ve kesinlikle eş zamanlı olarak rahim kendisini toplamaya ve eski haline gelmeye çalışır. literatürde postpartum ilk 1,5 aydan önce emziren annelerde gebeliğe henüz rastlanılmamıştır. Fakat bu dönemden sonra, anneye ve bebeğe zararı olmayan yöntemlerle kesinlikle korunmaya başlanmalıdır. halk arasındaki yaygın kanı olan “süt korur” mantığına uyulması, beraberinde kesin olarak bir çok gereksiz kürtaj getirmektedir.

Bu amaçla 2. aydan sonra ria (spiral) oldukça uygun bir yöntemdir. Spiral ne zaman takılır? Ya da takılmalıdır? (hormonlu veya bakır) spiralin, ya doğumdan hemen sonra veya 2. aydan sonra takılması tavsi edilmektedir. hormon salgılamayan mekanik bir yöntem olması nedeniyle tercih edilebilecek bir yöntemdir ria. diğer bir yöntem ise 150. mg medroksi progesteron asetat (depo provera) içeren 3. aylık iğne yöntemidir. sadece gebelik hormonu içermesi sebebi ve nedeni ile, emziren annelerde güvenle kullanılabilen koruyuculuğu son derece ve oldukça fazla olan kesinlikle etkin bir yöntemdir. ard arda 3. ila 4. sefer yapıldığında, ilaç kesilse bile 9. aya kadar gebeliğe engel olabilmektedir. diğer metodlar olarak, bariyer metodlar (vajinal spermisidler, servikal (bayan-kadın kondomu) kondom, erkek kondomu, jel, köpükler) ve implanon olarak adlandırılan sol kola takılan progesteronlu implant sistemi de lohusa da kontraseptif amaçlı kullanılabilir. Ancak hasta fertilitesini tamamlamış veya artık çocuk istemiyor ise sezaryen doğumla birlikte veya normal doğumdan sonra, henüz hastaneden çıkmadan (açık ameliyat, minilaparotomi veya laparoskopi ile) tüplerini bağlatmayı düşünebilir (tüp ligasyonu)

Doğum kontrol hapları ve aylık iğne (mesigyna) gibi östrojen içeren uygulamalar anne sütünden bebeğe geçmesi nedeniyle erken postpartum dönemde kesinlikle uygun değildir ve seçilmemelidir.

Yard. Doç. Dr. İlker GÜNYELİ

Kadın Hastalıkları ve Doğum