Epstein – Barr Virüsü ve Neden Olduğu Klinik Tablolar

Epstein – Barr Virüsü ve Neden Olduğu Klinik Tablolar

Epstein-Barr virüsü (EBV) (Human Herpes virüs-4) bir DNA virüsüdür. EBV enfeksiyonunun neden ve sebep olduğu klinik tablolar enfeksiyon hastalığından malignensilere kadar değişmektedir. EBV enfeksiyonları enfeksiyöz mononükleoz gibi kendini sınırlayan benign bir hastalıktan Burkitt ve Hodgkin lenfoma ya da nasofarenks kanseri gibi malign tablolara yol açabilmektedir.

EBV virüsü malignitelerle birlikte seyreden ilk olarak insan tümör virüsüdür. Bu virüsün özellikleri aşağıda açık olarak belirtilmiştir.

  1. Bu virüsü periferik ve boğaz çalkantı suyundan üretmek kesin olarak mümkündür.
  2. EBV virüsünün çaşitli tiplerin olduğu vurgulanmaktadır.
  3. Diğer herpes virüslerinde olduğu gibi EBV birincil enfeksiyondan sonra kesin olarak vücutta yaşam boyu latent bir virüs olarak kalmaktadır.

Latent virüs orofarenksteki epitel hücrelerinde taşınmakta ve akut dönemde B lenfositlerini enfekte ederek sistemik dolanıma karışmaktadır.

Akut EBV enfeksiyonu geçirildikten sonra virüsü taşıma süresinin ne kadar olduğu kesinlikle tam olarak bilinmemektedir. İmmunitesi baskılanmış hastalarda virusu taşıma oranı yaklaşık olarak ortalama yüzde 50. ila yüzde 60. iken, normal kimselerde bu oran yaklaşık olarak ortalam yüzde15. İla yüzde 20’dir.

-İmmun sistemi baskılanmış hastalarda olay ne şekilde gelişmektedir?

Normal kişilerde primer enfeksiyondan sonra EBV’u enfekte B lenfositlerinde latent olarak kalmaktadır. Bu enfekte hücreler koruyucu antikorlar ve bağışıklık sistemiyle kesin olarak kontrol altında tutulurlar.

İmmun yanıtın bir ya da birden fazla elementinde fonksiyonel bozukluk gelişirse EBV ile enfekte hücre havuzu gelişir, büyür ve aktivite edilen B’lenfositleri lenfoma hücrelerine değişebilir. EBV patogeneninde oldukça enteresan olan bir değer durumunda seksüel geçişle enfekte olan serviksteki epitel hücrelerinde ise enfeksiyonun sınırlamakta ne enfeksiyoz mononükleoz tablosu gelişmekte, ne de lokal bulgular görülmektedir. Farklı klinik tabloların ortaya çıkışı henüz kesin olarak açıklanamamaktadır.

Malign EBV virusunun yol açtığı başlıca klinik tablolar;

  • -Nasofarenks Kanseri.
  • -Burkitt Lenfoma.
  • -Hodgkin Hastalığı.
  • -Lenfoproliferatif Hastalıklar.
  • -Leomyosarkom (Bağışıklık sistemi baskılanmış hastalarda) olarak tanımlanabilir.

-NASOFARENKS KANSERİ

Güney Çin deki erkeklerde en sık rastlanılan malign tümör olan nasofarenks kanseri, Kuzey Afrika ve Kuzey Amerikadaki erkeklerde de kesin olarak sık görülmektedir. Hastalarda servikal lenfodenopatii östaki kanalda tıkanıklık, burun tıkanıklığı ve burun kanaması görülmektedir. CT. ve MRI boyundaki kitleyi ayırt etmekte yardımcı olmakta, kesin olarak tanı biyopsi ile konmaktadır.

Lokal olan vakaların seyri iyi olmaktadır.

-BURKİT LENFOMA

Sıklıkla çenede yer almakta, Yeni Gine ve Doğu Afrikadaki son derece sık görülen çocukluk dönemi kanseri olup ortalama başlama yaşı yaklaşık olarak ortalama 5. dir.

Her iki kanser tipinde de EBV ile karşılaşma erken yaşlarda olmaktadır. Her iki hasta grubundan EBV karşı antikorların yüksek bulunuşu bu tabloda enfeksiyon nedenin söz konusu olduğunu düşündürmüştür. Bu hastalarda antikorların devamlı bulunması enfeksiyonun aktif olarak devam ettiğini göstermektedir.

Bu tablonun gelişiminde EBV virüsünün yanı sıra genetik ve çevresel faktörlerde etkili olabilmektedir.

-HODGKİN

Hodgkin hastalığı gelişmekte olan ülkelerde çocukluk döneminde pik yapmakta ve EBV antikor düzeyi vakaların büyük bir kısmında son derece yüksek bulunmaktadır.

Sonuç olarak EBV virüsünün enfeksiyon mononukleoz gibi kendisini sınırlayan bir hastalıktan Burkitt lenfoma ve diğer malignensilerte sebep ve neden olduğu kadar genişleyen tablosunda halen birçok bilinmeyenin olduğu, virolojik ve genetik çalışmalarla bu konunun açıklığa kavuşacağı kesinlikle ümit edilmektedir.

Prof. Dr. Nuran GÜRSES

Çocuk Hastalıkları