erken doğum

erken doğum

ERKEN DOĞUM (PRETERM DOĞUM)

Erken doğum veya preterm doğum son adet tarihine göre 24. hafta ile 37. hafta arasında doğum olmasıdır. 37. hafta ile 41. hafta arasında olan doğumlar ise miadında yani normal zamanında (term) doğumlar olarak adlandırılır. Doğum sancılarının başlaması ise erken doğum tehdidi olarak bilinir.

Bütün doğumların ortalama yüzde 10’u erken doğum şeklinde olmaktadır. Preterm doğumlar konjenital anomaliler hariç neonatal ölümlerin (yenidoğan dönemindeki ölümlerin) ortalama yüzde 75’inden sorumludur. Erken doğum ile sonuçlanan gebeliklerde bebekte görme ve işitme problemleri, kronik akciğer hastalığı, okul başarısızlığı, serebral palsy (spastik çocuk) görülme ihtimali oldukça yüksektir.

Erken doğumlarda bebeğin yaşama şansı doğum haftası arttıkça, yaşama şansıda giderek artar.

Örnek; 24. gebelik haftasında olan doğumlarda bebeklerin çok az bir kısmı yaşayabilirken, 26. haftadaki doğumlarda bebeklerin yaşama şansı ortalama yüzde 50’dir. Ölüm oranı 28. haftada gerçekleşen doğumlarda ise ortalama yüzde 25’iken 30. haftada ortalama yüzde 10. civarındadır. 34. haftadan sonra doğanlar oldukça yüksek oran ile yaşama şansına sahiptir. Halk arasında bazen söylenen “yedi aylık doğan bebeğin yaşama şansı 8. aylık doğana göre çok daha fazladıra” düşüncesi tamamen yanlıştır.

Erken Doğum için risk faktörleri:

  • Daha önce erken doğum yapanlar,
  • Rahim ağzıyla ilgili ameliyat geçirenler,
  • Rahimle ilgili anomaliler, şekil bozuklukları,
  • Sigara içimi,
  • İlaç bağımlılığı,
  • Annede kansızlık,
  • Annedeki kronik hastalıklar,
  • Annede stres ve depresyon,
  • Gebelik sırasında idrar yolu enfeksiyonu geçirmek,
  • Zarların erkenden açılması ve su gelmesi,
  • Düşük sosyoekonomik düzey,
  • Siyah ırkta erken doğuma iki ila dört kat daha sık rastlanır,
  • Gebelikte yüksek tansiyon olması,
  • Çoğul gebelikler,
  • Aşırı fiziksel aktivite,
  • Doğumlar arasındaki sürenin kısa olması,
  • Anne yaşının 18’den küçük ya da 40’dan büyük olması,
  • Annenin kilosu azaldıkça erken doğum riski de artmaktadır. (Kilo fazlalığının da getirdiği başka riskler vardır.),
  • Oligohidramnios, polihidramnios (Amnion suyunun az ya da çok daha fazla olması).

Tedavi:

Erken doğumda tedavi için yapılan sancıları durdurma işlemi için tokoliz ile yapılır. Bunun için ritodrin, magnezyum sülfat, nifedipin, indometazin, oksitosin antagonistleri (atosiban), nitrik oksit gibi ilaçlar kullanılabilir.

İlaç tedavisinin yanı sıra annenin yatak istirahati, sakinleştirilmesi ve sıvı ihtiyacının giderilmesi son derece önemlidir.

Ayrıca akciğer gelişimini tamamlamadığı düşünülen bebekler için doğumdan önce tamamlaya bilmesi açısından betametazon türü steroid ilaçlar anneye verilir. Bu ilaçlar 24. ila 34. hafta arası gebeliklerde yapılır.

Aşağıdaki durumlarda erken doğumu durdurmak için tokoliz yapılmaz:

  • Ölü fetus varlığında,
  • Fetusta ölümcül anomali varlığında,
  • Fetal iyilik hali testlerinin kötü sonuç vermesi durumunda (fetal distres),
  • Ciddi rahim içi gelişme geriliği,
  • Koryoamnionit yani gebelik zarlarının iltihabı,
  • Annenin fazla vajinal kanaması olması,
  • Ciddi tansiyon yüksekliği, çok ciddi preeklampsi.