Gebelik ve Alkol Kullanımı

Gebelik ve Alkol Kullanımı

Gebelik ve Alkol Kullanımı 

Alkol veya kimyasal adıyla etilalkol güçlü bir teratojendir yani bebekte anomali yaratan etkilere sahiptir.

Özetlemek gerekirse gebelikte alkol kullanımı;

  • Abortus (düşük)
  • Ölü doğum
  • Çeşitli baş-yüz gelişim kusurları (kranio-fasiyel anomaliler)
  • Bebekte gelişme geriliği (IUGR)
  • Mental retardasyon (zeka geriliği), IQ düşüklüğü gibi istenmeyen durumların oluşmasına neden olabilir.

Amerika ve diğer bazı gelişmiş ülkelerde zeka geriliğinin belirlenebilen en önemli nedenleri Anne adayının Gebelikte Alkol kullanmasıdır. Bu ülkelerde Anne adayları arasında alkolizmin yaygınlığı ve bunun yarattığı sonuçlar sosyal ve ekonomik bir sorun oluşturmuş durumdadır.

Gebelik döneminde kullanılan alkolün bebekte istenmeyen durumlar oluşturması alınan alkol miktarı ile doğru orantılıdır. Şu anda elimizde gebelikte alınabilecek en düşük alkol miktarı ile ilgili bir veri olmadığından Anne adaylarına bu konudaki önerimiz gebeliğin planlandığı andan gebeliğin sonuna kadar kesinlikle alkol kullanmamalarıdır.

Bir kadeh şarap (%10 alkol), bir bardak bira (%5 alkol) veya alkollü kokteylde (%10 alkol) yaklaşık 15.gram alkol bulunur.

Alkol alma “alışkanlığı” günlük 60. ila 90. gram (1-1,5 litre bira eşdeğeri) alkolün düzenli olarak alınması şeklinde tarif edilebilir. Günlük 120. gram ve üzeri (2. litre bira ve üzeri) alkolün düzenli olarak alınması ise, “alkolizm” olarak değerlendirilir.

Fetal Alkol Sendromu (FAS)

Alkol, Anne kanından plasenta yoluyla direkt bebeğin kanına geçerek Anne kanındaki miktarla eşitlenir.

Gebeliğin erken dönemlerinde alınan alkol direkt olarak embriyo üzerine olan etkisiyle düşüğe, organ gelişimi döneminde hücreler üzerindeki etkileriyle çeşitli organlarda gelişim kusurlarına, gebeliğin ikinci trimesterinden itibaren hücre çoğalmasının hızlı olduğu dönemde hücrelerdeki toksik (zehirli) etkisiyle santral sinir sistemi hasarlarına da neden olabilmektedir.

Gebeliğin her döneminde alkolün etkisine bağlı olarak bebeğin ölme riski oldukça artar. Günlük alınan alkol miktarı arttıkça bebekte istenmeyen durumların oluşma riski doğrusal bir ilişki içinde artar. Ancak günlük alınabilecek miktar için güvenli bir alt sınır henüz belirlenmiş değildir ve gelecekte de belirlenmesi ihtimal dahilinde gözükmemektedir.

Gebelikte alınan alkol bebekte düşük, Doğum tartısından başlayan ve zeka geriliğine sebebiyet verebilir. Alkolün Bebek üzerinde yarattığı en ileri normaldışı durum “Fetal Alkol Sendromu (FAS)” olarak tanımlanır. Dünyada 1000 canlı doğumdan ikisinde fetal alkol sendromu olduğu tahmin edilmektedir.

Şu an için ülkemizde Anne adayları arasında alkol kullanımı ise, yaygın değildir ve bunun böyle kalması toplumsal sağlık açısından çok daha önemlidir.

Fetal alkol sendromu, bebeğin doğmadan önceki dönemde sürekli ve yoğun bir şekilde alkole maruz kalması sonucu oluşan belirtiler topluluğudur. Belirtiler ilk kez 1973 yılında tanımlanmış ve Alkolik Anne adaylarının bebeklerinde görülen bu ortak belirtiler bir sendrom olarak betimlenmeye başlamıştır.

Sendromun en belirgin özellikleri bebekte intrauterin gelişme geriliği (bebek doğmadan önce oluşan gelişme geriliği), zeka geriliği, bebek büyüdükçe farkedilen gelişme geriliği, çeşitli davranış bozuklukları ve normaldışı yüz görünümüdür.

Fetal alkol sendromlu çocukların tipik bir yüz görünümleri vardır. En sık rastlanan baş-yüz kusurları mikrosefali (başın ufak olması), filtrum (üstdudak-burun arası oluk) yokluğu, yassı burun kemeri, ince üstdudak, mikrognati (ufak çene), mikroftalmi (ufak gözler), kısa burun, göz kapaklarının anormal şekilli olmasıdır.

Bunu dışında kalp anomalileri, omurilik anomalileri, genital sistem ve böbrek anomalileri, kol-bacak anomalileri, kulak anomalileri, göğüs kafesi şekil bozuklukları da sendromun bir parçası olarak görülebilmektedir.

Doğumda hiçbir bulgu göstermeyen bebeklerde bile büyüdükçe gelişme geriliği barizleşebilmekte ve alkole bağlı diğer etkilerin gözlenmesi bebeğin iki yaşına geldiği döneme kadar gecikebilmektedir.

Fetal alkol sendromlu bireyler yaşıtlarından çok daha ufak yapılı, IQ seviyeleri daha düşük, çeşitli davranış bozuklukları (aşırı aktivite, dikkat toplayamama gibi) gösteren bireyler olarak yaşamlarını sürdürürler.

Bebekte anomali yaratmak için yeterli en az miktarı belirlemek olanaksız olmasına karşın tüm Gebelik boyunca düzenli olarak günlük 90. miligram alkole eşdeğer içki kullanan Anne adaylarında fetal alkol sendromu belirtileri görülme riski oldukça önemli oranda artar.

Bariz Alkolik Anne adaylarının bebeklerinin yaklaşık %30-40’ında fetal alkol sendromu görülmektedir. Günde iki (2.) ila (3.) bardak alkollü içkiyi düzenli olarak kullanan Anne adaylarının bebeklerinde bu oran %10’a düşer.

Fetal alkol sendromu tüm Gebelik boyunca ve özellikle de gebeliğin ikinci yarısından itibaren yüksek miktarlarda alkol kullanan Anne adaylarının bebeklerinde çok daha sık gözlenmektedir. Hücrelerin hızla çoğaldığı gebeliğin bu 2’inci döneminde alkol hücreler üzerindeki toksik (zehirleyici) etkileri nedeniyle başta sinir sistemi olmak üzere diğer organlarda gelişim bozukluklarına neden olmaktadır.

Daha az miktarlarda alkol kullanan Anne adaylarında ise sendrom tümüyle ortaya çıkmasa da fetal alkol etkileri (FAE) ismi verilen sendromun daha hafif şekli ortaya çıkabilir. Burada Fetal Alkol sendromunun belirtilerinin bir kısmının olmaması, olanların da daha hafif olması sözkonusudur.

Öneriler

İnsanlarda Alkol kullanımı ve Gebelik üzerine olan etkilerle ilgili çalışma yapılamadığından alkolün Gebelikte Bebek üzerindeki etkileri ancak hayvan üzerinde ki deneyler ile tahmin edilebilir.

Hayvanlarda tek doz olarak verilen yüksek miktarda alkolün düşük, gelişme geriliği ve baş ve yüz anomalileri gibi fetal alkol sendromunu andıran etkiler yaptığı gözlenmektedir. Bu çalışmaların insanlara tam olarak uyarılamaz olmasıyla birlikte şu an için “sosyal” içiciliğin (yani arada sırada alkol almanın) bile Gebelik döneminde Bebek üzerinde etkileri tam olarak bilinemediğinden gebeliğinizi planlandığız andan itibaren ve tüm Gebelik boyunca alkol kullanımından kesinlikle kaçınınız.

Gebelik döneminde halihazırda alkol kullanmakta olan Anne adaylarının da alkolü hemen bırakmaları Gebelik haftasının erkenliğiyle doğru orantılı bir şekilde bebeklerinin alkolden etkilenme riskini azaltacaktır.

“Eğer bir Gebelik planlıyorsanız ve alkol bağımlılığınız varsa gebelikten önce mutlaka bırakınız. Eğer ki bırakamıyorsanız mutlaka bir profesyonel destek alınız.”

Op. Dr. Süleyman ESERDAĞ

Kadın Hastalıkları ve Doğum

03124268525

www.jinekolognet.com