Gebelikte detaylı ultrason incelemesi

Gebelikte detaylı ultrason incelemesi

Sağlıklı bir gebelik izleminin en önemli aşamalarından birisi de gelişmekte olan bebeğin tüm organ ve oluşumlarının detaylı bir şekilde incelendiği ikinci düzey ultrason incelemesidir.

Bu incelemeye, 2’inci trimester ultrasonografi taraması, ayrıntılı fetal inceleme, detaylı fetal anatomik inceleme gibi değişik adlar verilmektedir. Halk arasında ise Renkli Ultrason gibi yanlış bir adlandırılmasıda mevcut.

Detaylı ultrasonografi 18. ila 24. haftalar arasında yapılabilir. Bu dönemde Bebek ve organları yeteri kadar büyümüştür ve çok daha iyi görüntü elde etmek için bebeğin çevresindeki su miktarı oldukça boldur. Bu dönemlerde yapılmasının bir başka sebebi de olası bir anomali tespit edilmesi durumunda gebeliğin sonlandırılması açısından çok geç kalınmış olmamasıdır. Merkezimizde de uygulama 20. ila 22. haftalar arasında yapılmaktadır.

Değerlendirmenin Sağlıklı yapılabilmesi için teknik özellikleri oldukça üstün olan bir ultrason cihazının kullanılması çok daha uygun olur.

Detaylı ultrasonografinin bu konuda özel eğitim almış uzman kişiler tarafından yapılması idealdir.

Detaylı ultrasonografinin amacı bebekte görülebilecek doğumsal hasarların tespit edilmesi ve bazı genetik hastalıklarda ortaya çıkabilecek olan anomalilerin tespit edilerek gerekirse ileri inceleme yapılmasıdır. Ancak teknolojideki tüm bu gelişmelere karşın en iyi cihazlar ve en tecrübeli uzmanlarn varlığında bile doğumsal kusurların ancak yüzde 70. ila yüzde 80’i fark edilebilir.

Detaylı ultrasonografi nasıl yapılır ?

Detaylı ultrasonografide; rahim yapısı, plasenta (bebek eşi) ve Bebek sistematik bir şekilde gözden geçirilir. Anne adayı sırtüstü yatar pozisyonda karından bakılarak inceleme yapılır. İşlem ortalama 15. ila 20. dakika arası sürer. Bebeğin genel değerlendirilmesi ve rutin ölçümlerin ardından sırasıyla Göğüs kafesi, boyun, kafa, kalp, karın, genital bölge ve kol ve bacaklar ve omurga detaylı bir şekilde incelenir.

Detaylı ultrasonografide nelere bakılır?

  1. Kafanın çapı, yapısı, şekli ve çevresi ölçülür.
  2. Kafa içi oluşumlar olan beyin boşlukları, koroid pleksus (choroid pleksus), orta beyin, arka çukurluk (posterior fossa), yan ventriküller dikkatli bir şekilde incelenir ve bunların ölçümleri dikkatli bir şekilde yapılır. Bebeğin beyinciği (cerebellum) beynin arka kısmında bir gözlük şeklinde görülür. Bu yapının uzunluğu genelde Gebelik haftasının verir. Ventriküllerde genişleme veya koroid pleksuslarda kist saptanması oldukça önemli olabilir.
  3. Yüzde bebeğin genel profili, göz kürekleri, burun kemiği ve bunların arasındaki mesafeler incelenir. Bebeğin gözündeki Lens ultrasonografide izlenir.
  4. Boyunda herhangi bir kitle veya kist olup olmadığı incelenir. Ense kalınlığı bu dönemde de genitik hastalıklar açısından ipucu verebilir.
  5. Tüm omurga yukarıdan aşağı ve enine kesitlerde incelenerek bir açıklık olup olmadığı araştırılır. Tüm omurga enseden kuyruk sokumuna kadar incelenir.
  6. Kalbin genel yapısı incelenir, atım hızı ve ritminde bir farklılık olup olmadığı incelenir. Karıncık ve kulakçıklar (ventrikül ve atriumlar) incelenir, içlerinde kitle veya anormal bir görünüm olup olmadığı araştırılır. Kulakçıklar ve Karıncıklar arasında delik olup olmadığına bakılır. Kalpten çıkan ana atardamar olan aort ile kirli kanı akciğerlere taşıyan ana damarların yapısı incelenir.
  7. Göğüs kafesinin yapısı ve şekli incelenir, akciğerler ve diyaframın normal görünüp görünmediği kontrol edilir.
  8. Mide, karaciğer, böbrekler, mesane, karın duvarı, göbek kordonunun bebeğe girdiği bölge ve damarların bebeğe girdikten sonraki seyri incelenir ve karın çevresi ölçülür. Ayrıca barsakların ultrasondaki görüntüsü de genetik hastalıklar açısından fikir verebilir.
  9. Bacaklar ve Kollar, Kol ve bacaklardaki tüm kemikler ölçülür. Bunlar kolda omuz ile dirsek arasındaki humerus, dirsek ile el bileği arasındaki radius ve ulna kemikleri ile kalça ve diz arasındaki femur ile diz ve ayak bileği arasındaki tibia ve fibula kemikleridir. El ve ayakların yapısı incelenerek sayı ve şekil bozukluğu olup olmadığı tespit edilir.

Örnek; elde küçük parmağın ortasındaki kemiğin bulunmaması Down sendromu lehine yorumlanır.

Detaylı ultrasonografide temel olarak pekçok major anomali tespit edilebilir. Ancak tüm anomalilerin yüzde 100. kesinlikle tespit edilmesi mümkün değildir.

Bebeğin gelişiminin ultrason ile değerlendirilmesi bazı faktörlere bağlıdır. Bunlar arasında en önemlileri annenin yağ miktarı ve vücut ağırlığı ile bebeğin rahim içindeki duruş şeklidir. Ayrıca amniyon sıvısının miktarı da ultrason incelemesinin kalitesini etkiler. Bazı durumlarda bebeğin duruşu belirli bölgelerin incelenmesine olanak tanımayabilir. Bu durum hamilelerin yaklaşık yüzde 10. ila yüzde 15’inde ortaya çıkmaktadır. Genel olarak anomalilerin yarısından fazlası ultrasonografi ile tespit edilebilmektedir. Buna göre detaylı ultrasonografi bulgularının normal olması bebeğin asla sağlıklı olduğunu garanti etmez.

Doç. Dr. Selman LAÇİN

Kadın Hastalıkları ve Doğum