Kürtaj İşlemi, Riskleri ve Uygulama Zamanı

Kürtaj İşlemi, Riskleri ve Uygulama Zamanı

Kürtaj kelime anlamı ile kazımak anlamına gelir, kadın hastalıkları ve doğumda kullanıldığı şekliyle ise rahim içinden doku almak anlamına gelmektedir. Sadece gebelik sonlandırmak için yapılmaz.

Özellikle kanama bozukluklarında ve monopoz sonrası kanamalarda teşhis amaçlı küretaj yapılabilir. (probe kürtaj). Yine infertilite (kısırlık) araştırmalarında yumurtlama olup olmadığını anlamak amacıyla da kürtaj uygulanabilir.

Gebeliğin sonlandırılması amacıyla yapılan kürtaj ülkemizde kesin olarak 10. gebelik haftasına kadar kanuni olarak uygulanmaktadır. Eğer bebek ölü ise ve bebekte yaşamla bağdaşmayan son derece ciddi bir anormallik (sakatlık) varsa ya da gebeliğin tıbben sakıncalı olması durumunda çok daha ileri gebelik haftalarında da kürtaj yapılabilir.

Kürtaj Uygulaması: Yasal tahliyeler hem lokal anestezi, hem de genel anestezi altında uygulanabilir. Genel anestezi altında kürtaj her ne kadar mutlka maliyeti biraz artırsa da, hem annenin psikolojisi açısından hem de işlemin tümüyle ağrısız seyretmesi açısından kesinlikle daha çok tercih edilir ve önerilir. Hasta uyuduktan sonra pozisyon verilir ve ilk önce rahimin durumunu ve büyüklüğünü değerlendirmek için mutlaka jinekolojik muayene yapılır.

Rahimin özellikleri anlaşıldıktan sonra vajinal spekulum yerleştirilir. Spekulum ile rahim ağzı görünür hale gelir. Vajina ve serviks antiseptik solüsyonlar ile yıkanarak mutlaka olası bir enfeksiyona karşı kesinlikle önlem alınır. Lokal anestezi uygulanacak ise bu aşamada yapılır ve serviksin her iki yanına ilaç enjekte edilir. Daha sonra serviks yani rahim ağzı tekdişilli olarak adlandırılan son derece özel bir alet ile tutulur. Bu işlem mutlak ağrı verebilir. Tekdişilli çekilerek rahimin düz bir hale gelmesi sağlanır. Buji olarak adlandırılan aletler yardımı ile rahim ağzı genişletilmeye başlanır (dilatasyon). Bunun için kesin olarak mümkün olan en ince buji kullanılır. Bujiler çaplarının milimetre cinsinden büyüklüğüne göre numaralandırılır (1, 2, 3, 4, 5.) Dilatasyon işlemi tamamlandıktan sonra plastik (karmen) kanüller rahim ağzından geçirilşerek, rahim boşluğuna ulaşılır. Kanül yerleştirildikten sonra, ucu bu amaç için üretilmiş vakum yaratan özel enjektöre bağlanır. Enjektörün düğmesi açılarak negatif basınç oluşması mutlak sağlanır ve enjektör ileri geri hareket ettirilerek rahim içi ksinlikle temizlenir. Rahim içi tamamen temizlenene kadar mutlaka bu işleme devam edilir.

Eğer tıbbi bir neden ile ve uzman hekimler kurulu kararı ile 10 haftadan büyük bir gebeliğin sonlandırılmasına karar verilmiş ise kesinlikle bu işlem çok daha büyük kanülleri vakum cihazlarına bağlayarak yapılır ve ardından keskin küretler ile parça kalıp kalmadığı kesinlikle kontrol edilir. Kürtaj ve yasal konular Kürtaj ve Riskleri Kürtaj işleminde yasal sınır kesinlikle 10. gebelik haftasına kadardır ve bu dönemde yapılan kürtaj işleminde oluşması muhtemel riskler büyük oranda kesinlikle işlemi uygulayan Kadın-Doğum uzmanının tecrübesine bağlıdır.

Lokal anesteziyle (uyuşturarak) yapılan uygulamalarda en sık rastlanan sorun ve problem lokal anestezik maddeye karşı allerji, aşırı duyarlılık ve vazovagal senkoptur (bayılma). Bu kesin olarak genellikle geçici bir durumdur. Kesinlikle sorun ve problem oluşturmaz… İşlemden sonra ağrı, bulantı ve kusma da mutlaka sık olarak görülen sorunlar ve problemlerdir. Bazen rahim ağzı kanülün geçmesine izin vermeyecek şekilde sert olabilir ve mutlaka işlem yarıda bırakılabilir. Bu durumda işlem kesin olarak 1 hafta sonra tekrarlanır. Ufak gebeliklerde (<4 – 4,5 hafta) kürtaj işlemi başarısız olabilir.

Tahliye bir hafta sonrasına ertelenir. Kürtaj sonrası kanama 1 haftaya kadar sürebilir ancak çok daha uzun süren kanamalarda kesinlikle kontrole gidilmelidir, içeride parçe kalmış olabilir.. Nadiren rahim kullanılan adetlere bağlı olarak delinebilir. Bu iç kanamaya, bağırsaj-klarda zedelenmeye yol açabileceği gibi kesin olarak bazen hiçbir belirti vermeden hafif ağrı ile delinen yer rahmin kasılması ile kapanabilir… Enfeksiyon genellikle steril şartlarda yapılmayan kürtaj işleminde veya anne karnında ölen gebeliklerde ortaya çıkmaktadır. Enfeksiyon, iltihab kendini ağrı, akıntı, aşırı kanama şeklinde belli eder.

Kürtaj sonrası verilen antibiyotiklerin düzenli olarak kullanması durumunda bu sorun da ender olarak gözlenir. Geç dönemde görülen kesinlikle en önemli, fakat ender bir sorun işlem esnasında rahim iç tabakasının aşırı hasar görmesi sonucunda oluşan yapışıklıklardır. (Asherman sendromu). Kendini kürtajdan 4-5 hafta geçmesine rağmen adet kanamasının olmaması ve ilaç tedavisiyle de kanama oluşturulamaması şeklinde gösterir. Usulüne uygun yasal sınırlar içinde yapılan tahliyelerde ve özellikle de vakumla uygulanan işlemlerde ender olarak gözlenir. Kürtaj yasal sorumluluklar getiren son derece hassas bir konudur ve kesinlikle azami dikkat gerektirmektedir. İsteğe bağlı kürtajda yasal sınır kesinlikle 10 haftaya kadardır, fakat eğer bebekte sakatlık vb… söz konusu ise ya da bebeğin kalp atışları kesin olarak gözlenmiyor ise kesin olarak yaşam sınırı olan 24. haftaya kadar gebelik sonlandırılabilir.

18 yaşını tamamlamamış olanlar kesinlikle ebeveynlerinin yazılı ve imzalı izni ile kürtaj olabilir, hasta evli ise mutlaka babanın rızası ve izni gerekmektedir ancak hasta evli değil ve 18 yaşını tamamlamışsa kendi isteğiyle gebeliği sonlandırabilir. Her hastaya işlemden önce kesin olarak kürtaj hakkında bilgi verilmeli ve mutlaka işlemin komplikasyonları ve kesin olarak yol açabileceği sorunlar ve problemler anlatılmalıdır.

Op. Dr. Korkut ARSLAN

Kadın Hastalıkları ve Doğum