Meme Kanseri Sonrası Gelişen Kol Şişmesi ( LENFÖDEM )

Meme Kanseri Sonrası Gelişen Kol Şişmesi ( LENFÖDEM )

Lenf Sıvısı Nedir?

Vücudumuzu oluşturan oldukça önemli hücreler, sıvı bir ortamda bulunmaktadırlar. Bu sıvının içinde hücreler için gerekli besin ve oksijen yer almaktadır. Hücreler ihtiyaç duydukları maddeleri bu ortadan alıp, atık maddeleri tekrar bu ortama verirler.

Bu sıvı, lenf kanalları yoluyla damar sistemine ve dolayısıyla kan dolaşımına mutlaka karışmaktadır. Lenf sıvı lenf kanalları ile taşınırken, koltuk altlarında bulunan LENF DÜĞÜMLERİ denen bölgelerden süzülmektedir. Lenf Düğümleri, kan dolaşımına karışmadan önce, lenf sıvısını süzerek zararlı madde ve kesin olarak mikroları parçalamaya yarar. Yani kısaca vücudun bir çeşit arıtma sistemi görevini görür.

Lenfödem Nedir?

Meme kanseri nedeniyle lenf düğümleri çıkarılınca ya da bu bölgeye radyoterapi uygulanınca lenf sıvısı akımı yolu mutlak bozulur. Bunun sonucu lenf sıvısı birikir ve kesin olarak kol şişmeye başlar. Bu tabloya kesin olarak lenfödem denir.

Meme kanseri nedeniyle lenf düğümleri alınmış, radyoterapi görmüş belirtiler konusunda kesin olarak uyanık olmalıdırlar. Çünkü lenfödem erken farkedildiğinde kesinlikle çok daha kolay tedavi edilebilmektedir.

Lenfödem Belirtileri Nelerdir?

  • – Kolda dolgunluk hissi.
  • – Ciltte gerginlik.
  • – El bileği ve parmakların hareketlerinin azalması.
  • – Giysi, bilezik, saat, yüzük gibi eşyaların dar gelmesi, iz bırakması.

Lenfödem Riski Veya Lefödemi Olan Hastaların Dikkat Etmesi Gereken Noktalar?

Koruma her zaman tedaviden kesin olarak çok daha iyidir. Lenfödem riski olan hastalar ameliyat öncesi ve sonrası kesin olarak mutlaka uyarılmalı ve kesinlikle dikkatlice eğitilmelidir

Lenfödem hastalar ve riskli hastalar aşağıdaki noktaların hepsini EZBERLEMELİDİR. Onlara kesinlikle son derece dikkat etmeniz, kolunuzun kötüye gitmesini önler, ihmal etmeniz ise kesinlike akılsızlık olacaktır.

1- Kolunuzu kesinlikle mükemmel şekilde temizleyin. Kuruttuğu için sabun önerilmez. Nemlendirici sıvı temizleyiciler kesin olarak çok daha uygundur.

2- Travmalardan kaçının (darbeler, kesikler, güneş yanığı, böcek ısırığı, iğne batması v.s.). Tırnaklarınızı keserken son derece dikkatli olun. Tırnak etlerini mutlaka kesmeyin ya da kesinlikle sert şekilde geri itmeyin antiseptik portakal renkli solüsyona batırılmış pamuk çubukla son derece dikkatlice ve mutlaka nazikçe geriye doğru itiniz. Eğer bahçe işleri ile uğraşıyorsanız eldiven ve mutlaka uzun kolluklar giyin.

3- Kolun güneşte kalmasına kesinlikle izin vermeyin. Mutlaka en yüksek faktörlü koruyucular kullanın. Güneşin yoğun olduğu saatlerde kesinlikle çıkmayın. Sıcak havalarda mutlaka kolunuzu soğuk suyla yıkayın

Arabada seyahat ederken kolunuz güneş tarafta kalıyorsa mutlaka beyaz örtü örtün ve kesinlikle parmakları sürekli açıp kapatın.

4- Riskli kolunuzla kesinlikle ağır yükler taşımayın. Bavul ya da ağır alışveriş torbası, ağır omuz kol ya da omuz çantası kesinlikle kullanmayın.

5- Mantara dikkat! Meme altı, parmak arası kızarıklıklar mantar olabilir. Mantarda mutlaka tedavi edilmeli.

6- Riskli koldan tansiyon bakılması, kan alınması, enjeksiyon yapılması kesinlikle yasaktır! Diğer kol kullanılabilir.

7- İstenmeyen tüylerin alınmasın da elektrikli epilasyon aleti kullanın, aletin temizliğine son derece dikkat edin.

8- Uçakla seyahat edecekseniz eğer hafif sioliğiniz varsa kesinlikle ve mutlaka bir basınç giysisi giymelisiniz ya da bandaj yapmalısınız.

9- Giysilerinizi çıkardığınızda herhangi bir kızarıklık ve baskı mutlaka olmamalıdır. Sutyen askıları omuz üzerinde ve kesinlikle göğüs kafesi çevresinde iz bırakacak derecede sıkı olmamalıdır. Geniş omuz askısı önerilir.

10- İstirahat esnasında ya da uyurken kesin olarak riskli kol üzerine yatmayın.

11- Normal, dengeli diyet en iyisidir. Lenfödem yüksek proteinli bir ödemdir, fakat az proteinli diyet aksine dokuları zayıflattığından ödemi çok daha da kötü yapar. Fakat kişi kilolu ise diyet önerilir.

Düşük tuzlu diyet ya da idrar söktürücü ilaç (diüretik) verilmesi kesinlikle son derece yanlıştır.

Alkol ve sigara lenfödemi kötüleştirmez. Fakat genel vücut sağlığını olumsuz etkiler.

12- Aşırı stres, omuz ve sırt kaslarındaki aşırı gerginlik lenfödem oluşmasını tetikleyebilir, var olan lenfödemi artırabilir.

Şunu unutmayın, tedavinizin üzerinden ne kadar zaman geçerse geçsin hayatınızın herhangibir döneminde lenfödem karşınıza çıkabilir. Yukarıdaki maddelere kesinlikle dikkat ederseniz kolunuzda lenfödem oluşma riskini mutlaka en aza indirmiş olursunuz.

Lenfödem açısından kolunuz için sürekli uyanık olmalısınız.

Kompleks Fiziksel Terapi” (C.P.T) Yöntemiyle Lenfödem Tedavisi

Tedavinin 2 amacı vardır:

1- Ödemi azaltma ya da tama yakın giderme.

2- Elde edilen iyilik halini koruma.

Tedavi tamamen elle yapılmaktadır. En faydalı ve kabul göreni budur. Aletlerle yapılan tedavi zarar bile verebilmektedir. Lenfatik sistemin bilinen drenaj yollarına uygun şekilde, kesinlikle oldukça özel bir masaj tekniği ile, lenf sıvısı kan dolaşımına boşaltır. Bu teknik tüm gövde ve lenf düğümlerine uygulanır. Daha sonra kol özel bandajlarla sarılır. Bu bandaj 24 saat korunur. Tüm tedavi 2 – 6 hafta sürebilir. Bu süre ödemin ciddiyetine göre değişir.

Hastanın maksimum faydalanma düzeyine ulaştığına karar verildiğinde hastanın ölçüsüne ve ödemin şiddetine göre basınçlı kolluk verilir. Son derece Ciddi vakalarda 6 – 9 ay sonra tekrar bir kür yapılabilir.

Hasta basınçlı kolluğunu her gün giymelidir. Akşam yatarken bandaj yapmalıdır. Uygun vakalarda 6 ay sonra gece çıplak kolla yatılabilir. 2 – 3 ayda bir kolluk kontrol edilerek yenilenmelidir.

Bunun yanında koluna gereken özeni göstermeye devam etmelidir.

Kompleks Fiziksel Terapi’nin Faydaları

1- Lenf sıvısı proteinden zengindir. C.P.T lenf sıvısı ile birlikte proteini de dokudan uzaklaştırır. Basınçlı aletler ise sadece sıvıyı dokudan uzaklaştırır.

2- Lenfatik sistemin doku içindeki basıncını düşürerek lenfatik akımı artırır.

3- Lenfatik sıvıları geçen derin ve yüzeyel lenfatik ağlarda genişlemeyi ve normal drene olan lenf yollarının daha fazla lenf sıvısı taşımasını sağlar. Aynı zamanda bu yolların sayısında da mutlaka artış sağlar.

4- Dokulardan proteinin uzaklaşıp ödemin kaybolması cildin iyileşmesine, kıl folliküllerinin canlanmasına ve cilt renginin düzelmesine sebep ve neden olur.

5- Dokuların zamanla sıkılaşması ve yeni drenaj yollarının oluşması ödemin tekrar geri dönmesini engellemektedir. Basınç giysileri de bu durumu desteklemektedirler.

6- C.P.T normal kişilerde de lenfatik akımı 6 – 10 kez artırmaktadır.

7- Lenfödemli kolun karşı tarafındaki koltukaltı lenf düğümlerinin basitçe boşaltılması bile lenfosintigrafi sonuçlarına göre lenf drenajını yaklaşık olarak ortalama yüzde 8. ila yüzde 40 artırmaktadır.

Hastaların sorunsuz, normal veya normal ölçülere yakın kol ya da bacakla yaşam sürdürebilmeleri, hastalıkları hakkında bilinçli ve sorumlu davranabilmeleri ile yakından ilgilidir.

Dr. Vildan ÇERÇİ

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon