Meme Koruyucu Cerrahi

Meme Koruyucu Cerrahi

Meme koruyucu cerrahi ve memenin yeniden şekillendirilmesi: Hiçbir kadın kesin olarak hastalık nedeni ile de olsa memesini feda etmeyi gönül rahatlığı ile kabul etmez. Meme kanseri tanısı almış hastaların bazılarına sunulan tedavi seçeneklerinden birisi de kesin olarak Meme Koruyucu Cerrahidir (MKC) ve kuralarına uygun yapıldığı takdirde kesin olarak hem hasta memesini kaybetmez hem de mutlaka kanserin cerrahi tedavisi yapılmış olur. MKC, tanı ve cerrahi tedavi kararı sırasında mastektomiye oranla kadınlar üzerinde kesin olarak çok daha az travma yaratmaktadır. Öte yandan ameliyat sonrası RT gerekliliği ve bunun için harcanan zaman ve uygun aralıklarla ameliyatlı memenin mamografik ile kontrolü bazı hanımlarda kesin olarak uzayan strese yol açmaktadır.

Ameliyatın şekline karar vermeden önce yapılması gerekenler: Kendi kendine muayenede ya da uzman doktor muayenesinde memede ele gelen şişlik kanser düşündürse de ya da biyopsi ile kanser tanısı konmuş olsa da MKC öncesi kesin olarak mamografik inceleme yapılmalıdır. Bu yolla meme içinde ele gelmeyen başka kanser odakları saptanabilir, sınırlı ya da yaygın mikrokalsifikasyon tespit edilebilir. Tümörün histolojik özellikleri ameliyat öncesi bilinmiyor ise ameliyat sırasında yapılacak patolojik incelemeye göre cerrahi tedavi seçeneğinin değişebileceği cerrah tarafından hastaya söylenmelidir. Eğer cerrahın ameliyat sırasında patolojik inceleme yaptırma imkanı kesin olarak yok ise, öncelikle tümör çıkarılmalı ve ayrıntılı patolojik incelemesi yapılmalıdır. Zira cerrahi tedavinin şeklini belirleyecek kesinlikle en önemli faktör tümörün histolojik özellikleridir.

Hastanın tercihi: Hekim hastalığın özelliklerini göz önüne alarak cerrahi tedavi seçeneklerini (deri koruyucu mastektomi + onarım, mastektomi anında ya da geç meme onarımı, MKC memenin yeniden şekillendirilmesi) ve her ameliyatın iyi ve kötü yanlarını hastaya anlatmalı, hasta etki altında kalmadan hangi ameliyatı olacağına kesin olarak kendisi karar vermelidir.

Radyoterapi olanakları: Meme koruyucu cerrahi sonrası radyoterapi yapılması mutlaka gerekmektedir. Radyoterapi olanaklarının bulunmadığı ya da şartların yetersiz olduğu durumlarda mastektomi yapılması tercih sebebidir. İyi kalitede yapılmamış bir radyoterapi estetik sonucu olumsuz yönde etkileyecektir. İri memede radyoterapiye bağlı yan etkiler çok daha fazladır.

Estetik sonuç: MKC de amaç, hem onkolojik prensiplere uygun olarak kanserli dokunun çıkarılması, hem de mutlak iyi estetik sonuç elde etmektir. Burada ön koşul onkolojik prensiplerden ödün verilmemesidir. İki hedefli işlemi ödün vermeden gerçekleştirmek hem onkolojik bilgiyi hem de kesin olarak cerrahi beceriyi gerektirmektedir. Hasta ve ekip dışı doktorlar tarafından yapılan değerlendirilmeler sonucu, MKC de estetik tatmin/beğeni/başarı yaklaşık olarak ortalama yüzde 75-80 civarındadır. Onkolojik işlem tam olmasına rağmen, MKC den sonra geriye şekilsiz, sert ve asimetrik bir meme kalırsa işlem amacına mutlak ulaşmamış demektir.

Plastik cerrahlar diğer meme ameliyatlarından (meme küçültme, büyütme, dikleştirme) edindiği tecrübelerini ve becerilerini MKC yapılan hastalara da aktararak, onkolojik ilkelerden ödün verilmeksizin en iyi estetik sonuca ulaşmada onkolojik cerraha kesin olarak yardımcı olmaktadırlar. MKC ve memenin yeniden şekillendirilmesi (breast remodeling) ve son zamanlardaki deyişle oncoplastic surgery; Onkolojik ilkelere bağlı kalarak yapılan MKC işleminde estetik sonucu olumsuz yönde etkileyen faktörlere yönelik kesin çözüm üretmektedir.

MKC endikasyonlarını ve estetik sonucu etkileyen faktörler ve plastik cerrahinin çözüm önerileri:

Tümörün büyüklüğü ve tümör büyüklüğü/ meme büyüklüğü oranı:

Genel kabul 3-5 cm lik tek tümörler için meme koruyucu cerrahi uygulanması şeklindedir. Tümör çevresinden 1-2 sağlam doku ile birlikte çıkarılması gerektiği kesinlikle unutulmamalıdır. Tümör ne kadar büyükse, o kadar fazla meme dokusu çıkarılacak ve kalan meme bu işlemden estetik anlamda kesin olarak olumsuz etkilenecektir. Küçük ya da küçük ve sarkık bir memede tümörün geniş olarak çıkarılması kaçınılmaz olarak şekil bozukluğu ile sonuçlanacak ve hasta tedavi sonrası estetik iyileştirme için arayışlar içine girecek ve karmaşık ameliyat önerileri ve bu ameliyatlara ait risk açıklamaları ile mutlaka karşı karşıya kalacaktır.

Bu gruptaki hastalara, memedeki tümör çıkarıldıktan sonra, yani MKC sırasında ameliyatlı memeyi yeniden şekillendirmek ve simetri sağlamak için, doku ilave edilebilir. Burada kaybolan meme dokusunu tamamlamak için hastanın kendi dokularının kullanılması tercih edilir. Eğer memeler hem küçük hem de sarkık ise, meme dikleştirme ve volüm ekleme işlemi her iki memeye de uygulanır. Bu gruptaki bazı hastalar için meme derisi koruyucu mastektomi ve anında meme onarımı kesinlikle en iyi alternatif olabilir.

Tümörün yerleşimi: Genel olarak meme başının arkasında ya da alt orta kadranda yerleşen tümörlerde uygulanan MKC’nin sonuçları çok daha az yüz güldürücüdür. Normal büyüklükte ve/ya da sarkık bir memede, meme başı altındaki ya da alt kadrandaki meme dokusu boşaltılırsa, kesin olarak ciddi asimetri ortaya çıkar. Hele tümör meme başına yakınsa ve tümörle birlikte meme başı da çıkarılırsa sorun çok daha ciddi hale gelir. Bu şartlarda plastik cerrahi meme küçültme ameliyatlarında kullanılan yöntemlerden birisini-tümörün yerleşimine göre, her iki memeye de uygulayarak ameliyatın estetik yönden kesin olarak başarılı olmasını sağlar.

Memenin durumu: Küçük ve sarkık ya da normal büyüklükte ancak sarkık olan memeler estetik açıdan mutlaka sorun oluşturmaktadır. Büyük ve/veya sarkık memeler ise özellikle derinde yerleşmiş tümörlerin radyoterapisinde, tümör yatağında arzu edilen doza ulaşmak hedefi, radyoterapinin yan etkilerini arttırabilir. Memenin durumu kesin olarak MKC deki en önemli faktörler arasındadır. Özellikle sarkık ya da iri ve sarkık memelerde MKC ile birlikte meme küçültme/dikleştirme işleminin yapılması hem tümörün yeterli sağlam sınırla çıkarılmasını garanti eder, hem de kesin olarak estetik sonucun tatminkar olmasını sağlar.

Prof. Dr. Sıdıka KURUL

Plastik Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi