Pnemokok nedir ?

Pnemokok nedir ?

Pnemokok mikrobu nedir ?

Çocuklarda ağız burun salglarının oyuncak ve etrafa bulaşmasıylada yayılabilir. Bu nedenle insanların toplu halde bulundukları kreş, okul, yuva, kışla, iş merkezleri vb.. gibi ortamlarda pnemokok mikrobu son derece kolay yayılabilir. Yaşlı insanlar, akciğer hastalığı olanlar, diabetikler, dalağı alınmış kişiler, immun sistemi zayıf kişiler ve özellikle küçük çocuklar bağışıklık sistemi henüz tam olarak gelişmediğinden dolayı, pnemokoklara karşı savunmasızdırlar ve son derece ciddi penemokok enfeksiyonlarına adaydırlar.

Oldukça sık rastlanan ve ölümcül olabilen ya da kalıcı hasarlara ve hasarlara yol açabilen zatürre, menenjit, sinüzit, orta kulak iltihapları ve bakteriyemi (kan iltihabı) gibi son derece ciddi enfeksiyonların en önemli sebeplerindendir. Ayrıca kemik eklem iltihapları, kalp ve kalp zarlarının iltihapları, karın zarı iltihapları ve beyin apselerinin en önde gelen sebeplerindendir. Pnemokok hastalıkları içinde çok daha sık görüleni orta kulak iltihaplarıdır, en çok tehlikeli olanları ise menenjit, beyin apseleri, kalp ve kalp zarı iltihaplarıdır. Tamamına bakıldığında en fazla ölüme neden ve sebep olan pnemokok hastalığı ise zatürredir.

Pnemokoklar aynı zamanda bu hastalıkların en fazla sebebidir. Orta kulak iltihaplarının yaklaşık olarak ortalama yüzde 30. ila –yüzde 55’inden, bakteriyel menenjitlerin yaklaşık olarak ortalama yüzde 30. ila yüzde – 50’sinden, toplumdan kazanılan zatürelerin ise yaklaşık olarak ortalama yüzde 65’inden pnemokoklar sorumlu tutulur. Pnemokok enfeksiyonları son derece ciddi ölüm ve sakatlıklara neden ve sebep olan enfeksiyonlardır. Dünyada her yıl yaklaşık olarak ortalama 1. milyona yakın çocuk pnemokok enfeksiyonları nedeniyle ne yazık ki hayatını kaybetmektedir. Pnemokoklara bağlı menenjitlerde ölüm oranı yaklaşık olarak ortalama yüzde 15. sakat kalma riski ise, yaklaşık olarak ortalama yüzde 35’dir. Ülkemizde ise. 1-5 yaş arası çocuk ölümlerinin yaklaşık olarak ortalama yüzde 27’si zatüre nedenlidir. Zatürelerin ise önemli kısmından pnemokoklar sorumlu tutulur.

Pnemokokların tedavisi

Pnemokok hastalıkları antibiyotiklerle tedavi edilirler fakat son yıllarda antibiyotiklere dirençli pnemokoklar artmaya başladı. Buda tedaviyi son derece zorlaştırmaktadır.

Pnemokok hastalıklarından korunmak mümkünmü?

Yaşlı ve kronik hastalığı olan bireylerde ise pnemokoklar son derece ölümcül ve son derece ciddi ağır seyreder. Pnemokok hastalıklarından korunmanın en önemli yolu kesinlikle aşılamadır. Pnemokokların 90. tipi olmakla birlikte bunların bir kısmı hastalıklara sebep ve neden olmaktadır. 23. farklı pnömokok tipini kapsayan aşı polisakkarit yapısında olmasından dolayı 2. yaşından küçük çocuklara yapılamamak kesta ve kısa süreli bağışıklık oluşturmaları nedeni ile 5. yılda bir kesinlikle tekrar edilme zorunluluğu olmaktadır. Bu nedenle, çocuklarda sık rastlanan 7. pnömokok tipinin antijenlerini içeren konjuge pnemokok aşısı üretilmiştir, bu aşı 2. yaş altında yapılmakta ve menenjitler de, yaklaşık olarak ortalama yüzde 80, zatürre de, yüzde 20, orta kulak iltihabında da, yüzde 60. oranında koruma sağlamıştır. Orta kulak iltihabı sonrası gelişen iletim tipi işitme kaybına sebep ve neden olan orta kulak içi sıvı toplanmaları ve bu nedenle kulağa tüp takılması ihtiyacı, aşıdan sonra yaklaşık olarak ortalama yüzde 40. civarında azalmıştır. Bu aşı ile iki yaş altındaki çocuklarda görülen pnömokok hastalıkları yaklaşık olarak ortalama yüzde 80. oranında önlenebilmektedir. Konjüge pnömokok aşısının rutin uygulamaya girmesiyle penisilin direnç oranlarında belirgin bir azalma meydana gelmiştir. Pnemokok aşısı sağlık bakanlığını rutin aşı programı içinde yer almamaktadır dolaysıyla bu aşıyı ailelerin kesinlikle yaptırması gerekmektedir. Ayrıca yaşlılar, kronik akciğer hastalığı olanlar, dalağı alınmış kişiler, immun sistemi zayıf kişiler, diyabetliler gibi pnemokok hastalığına meyli olan kişilerin de 5. yılda bir pnemokok aşısı olmaları kesinlike önerilmektedir.

Pnemokok hastalıkları son derece hızlı seyirli hastalıklardır. Menenjit ve zatüre gibi ciddi pnemokok hastalıkarı saatler içinde son derece ciddi boyutlara ulaşabilirler. Pnemokolara bağlı menenjitler ölümle sonuçlanmasalar bile sağırlık, kalıcı zeka gerilikleri, körlük, havale ve ögrenme güçlüğü gibi sakatlıklara neden ve sebep olur.

Pnemokok doğada bolca bulunan doğumdan itibaren insan burun ve boğazına yerleşen uygun koşullar oluşunca hastalık yapan bir mikroptur. Çocuklarda burun ve boğazda pnemokok taşıyıcılığı yaklaşık olarak ortalama yüzde 40. ila yüzde 50 civarındadır. Erişkinlerde pnemokok taşıyıcılığı yaklaşık olarak ortalama yüzde 5. ila yüzde 10. seviyelerine iner. Pnömokok bakterisinin bilinen 90. kadar tipi vardır ancak en ağır hastalık tablosuna, bunların 10. kadarı neden ve sebep olur.

Nasıl bulaşır ?

Burun boğazlarında pnemokok mikrobu taşıyan kişiler öksürük, hapşırıkla bunu etrafa yayarlar ve aynı ortamı paylaşan kişilere bu mikrop bulaşır. Ayrıca yıkanmamış ellerle dokunmak ve öpüşmek.

Uzm. Dr. Aydoğan LERMİ

Enfeksiyon Hastalıkları