Polikistik Over Sendromu (PCOS)

Polikistik Over Sendromu (PCOS)

Polikistik over sendromu (PCOS), kadınlardaki oldukça önemli bir yumurtlama problemidir. Sorun, toplumdaki her 5. kadından birinde görülebilmektedir. Bunun için kadınların her yıl düzenli olarak jinekolojik muayenelerini yaptırmaları gerekmektedir.

Polikistik over sendromu (PCOS), en sık 30. yaş altı kadınlarda görülen ve adet düzensizliği, kısırlık, kıllanma, şişmanlık, kan şekeri düzensizlikleri ile karakterize yumurtalıklarda çok sayıda küçük yumurta kistleri ile tanımlanmış bir tür hastalıktır.

Polikistik over sendromunun oluşumu

Kadın vücudunda bulunan 2. yumurtalık, 1. adet döneminde döllenmeye müsait bir olgun yumurta geliştirir. Bu yumurta gelişimini ve olgunlaşmasını “follikül” olarak adlandırılır, içi sıvı dolu bir kesecikte tamamlar. Polikistik Over Sendromu’nda ise birçok yumurta aynı anda olgunlaşmaya çalışır ancak bunu başaramazlar. Sonuçta bir çok yumurta vardır fakat bunların hiçbiri gelişip döllenme yeteneği kazanamazlar. Ultrason muayenesinde ise yumurtalıklar, içerisinde gelişmemiş yumurta bulunan bir çok kesecik yani birçok kist şeklinde görülür.

Oluşum mekanizması

Kadın vücudunda bulunan 2. yumurtalık, 1. adet döneminde döllenmeye müsait bir olgun yumurta geliştirir. Bu yumurta gelişimini ve olgunlaşmasını “follikül” olarak adlandırılan içi sıvı dolu bir kesecikte tamamlar. Polikistik Over Sendromu‘nda ise birçok yumurta aynı anda olgunlaşmaya çalışır ancak bunu başaramazlar. Sonuçta bir çok yumurta vardır fakat bunların hiçbiri gelişip döllenme yeteneği kazanamazlar. Ultrason muayenesinde ise yumurtalıklar, içerisinde gelişmemiş yumurta bulunan bir çok kesecik yani birçok kist şeklinde görülür.

Özellikle bir Kadın düzensiz adet görüyor, tüylenmede artış mevcut ve kilosu da normalin üzerinde ise, bu sendromdan kuvvetle şüphelenilmeli ve gerekli muayene, ultrason ve tetkikler yapılarak durum açıklığa kavuşturulmalıdır.

Tanı

Polikistik over sendromu tanısı klinik muayene bulguları, laboratuar tetkikleri ve overlerin ultrasonografik incelemesi ile konur. Tanı için oldukça özel ve değişik kriterler kullanılmaktadır.

Bunlardan en çok kullanılan kriterler aşağıda sıralanmıştır;

  • Kanda erkeklik hormonlarının yükselmesi.
  • Muayenede kıllanma, sivilce ve ciltte yağlanma gibi erkeklik hormonlarının yükselmesi ile ortaya çıkan belirtilerin varlığı.
  • Seyrek adet görme ya da seyrek yumurtlama.
  • Şişmanlık. (Vücut Kitle İnsdeksi -BMI- >25)
  • İnsülin direncinin artması. (Açlık kan şekeri / Açlık İnsülini < 4.5 )
  • Vajinal Ulştrasonografi ile yumurtalıkta çok sayıda küçük yumurta kistinin (polikistik yumurtalık) görülmesi.
  • Kısırlık.

En değerli tanı yöntemlerinden birisi transvajinal ultrasonografi incelemesidir. Ultrasonografide yumurtalıklarda oldukça çok sayıda küçük kist saptanır. Bu kistler sadece birkaç milimetre çapındadır ve tek başlarına kesinlikle problem yaratmazlar. Kistler gelişir ancak yumurtlama ile içlerindeki yumurta atılamaz. Zaman içerisinde bunların sayıları artabilir. Ultrasonda yumurtalığın dış kısmında, kapsülü altında inci taneleri gibi dizilmiş kistlerin görülmesi oldukça önemli bir bulgudur.

Tedavi

Tedaviyi planlarken öncelikle bu hastaların uzman diyetisyen gözetiminde ideal kilolarına inmeleri sağlanmalıdır. Gerekirse insülin direncini kırmak için şeker hastalarında kullanılan ”“metformin” ilaç tedavisi bu dönemde kullanılabilir. Tıbbi tedavi ve kilo kaybı sonucunda adetlerde oldukça önemli oranlarda düzelme olabilmekte, yumurtlama probleminin ortadan kalkmasıyla bazen gebelik kendi kendine oluşabilmektedir. Fakat bu işlemlerden sonra adet düzensizliği devam ediyorsa, yumurtlamayı uyaran ilaçlar ve hormon iğneleri uygulanabilir. Bu takipler sonucu gelişen yumurtalardan normal ilişki tavsiye edilerek ya da aşılama yöntemi ile gebelik oluşturulmaya çalışılır. 3. ila 4. kez yapılan takip ve aşılama ile gebelik elde edilememiş ise tüp bebek yöntemine geçilmesi tavsiye edilir.

Takip

Polikistik Over Sendromu olan kadınlara gebelik sonrası da jinekolojik takipleri bırakmamaları ve yıllık muayenelere devam etmeleri tavsiye edilir. Bu hastalarda ileri yaşlarda şeker hastalığı başta olmak üzere bazı hastalıkların gelişimi söz konusu olabilmektedir. Bunu önlemek için aşırı kilo alımı engellenmeli ve gerekirse ilaçlarla düzenli adet görmeleri mümkün olduğu kadar sağlanmalıdır.

Op. Dr. Burcu KARDAŞ ARSLAN

Kadın Hastalıkları ve Doğum