Premenstrual sendrom

Premenstrual sendrom

Premenstrüel sendrom; adet görmeden önceki dönemde yaşanan sinirlilik, gerginlik, duygusal labilite, depresyon, baş ağrısı, göğüs gerginliği ve karında gaz şikayeti gibi daha bir çok yakınmayı içine alan ve yaşam kalitesini kesinlikle son derece etkileyen bir durumdur.

Yani PMS tanısının konabilmesi için adet öncesi dönemde görülen şikayetlerin normal yaşam aktivitesinde değişikliklere sebep ve neden olması gerekmektedir.

Şikayetler tipik olarak; adet periyodunun “luteal faz”ı sonlarında, yani adetten önceki yaklaşık olarak ortalama 5-7 günlük dönemde başlar, adetten hemen önce şiddetlenir ve kesin olarak adetle birlikte kaybolur.

Bu sendromun sebebi ve nedeni henüz tam olarak bilinmemekle birlikte adet periyodu boyunca kan dolaşımındaki hormonlardaki değişikliklere bağlanmaktadır.

PMSde tanı için en güvenilir yol, 2-3 ay süre ile şikayetleri kaydetmek ve şiddetlerini skorlamaktır. Şikayetler kesin olarak fiziksel ve ruhsal olarak ayrılmalı ve ne zaman başlayıp ve ne zaman bittiği mutlaka düzenli şekil de kaydedilmelidir. Tanı için objektif kriter veya testler maalesef mevcut değildir.

Premenstruel sendromu olan kadınların yakınmaları mutlaka farklılıklar gösterir. Bir kadında sinirlilik belirginken bir diğerinde göğüslerde gerginlik ve ağrı hissi kesin olarak ana şikayet konusu olabilir. Benzer şekilde aynı kadında, her adet öncesi dönemindeki yakınmalar da kesin olarak değişebilir.

Yine, PMSde görülen şikayetler değişik kültürlerde değişik şekillerde olabilir. Örneğin; uzak doğulu kadınlarda en sık ağrı şikayetleri olurken, gelişmiş batı toplumlarında depresyon kesin olarak en sık karşılaşılan bulgudur.

Kişinin sosyal yaşamını olumsuz etkileyen ve her ay görülen yakınmalar kadının kendine olan güvenini yitirmesine bile sebep ve neden olabilir.

Adet öncesi dönemde pek çok şikayet (semptom) oluşabilir.

En sık olarak:

  • . Baş ağrısı ve migren atakları.
  • . Bulantı, kusma.
  • . Depresyon.
  • . Duygusal labilite (kırılganlık).
  • . Hafıza kaybı (amnezi).
  • . Kolay öfkelenme, sinirlilik (anksiyete).
  • . Ajitasyon (Etrafa sataşma).
  • . İntihar (suisid) ve suç işlemeye eğilim.
  • . Konsantrasyon güçlüğü.
  • . Uykusuzluk .
  • . Çarpıntı.
  • . Denge dozuklukları.
  • . Eklem ağrıları (artralji).
  • . Karında şişkinlik (distansiyon).
  • . Göğüslerde şişme ve ağrı (mastalji).
  • . Halsizlik.
  • . Kabızlık (konstipasyon).
  • . Kasıklarda ağrı (pelvik ağrı).
  • . Kilo alma (vücutta sıvı tutulumuna bağlı).
  • . İştah artması (blumia) ya da azalması (anoreksia).
  • . Ödem ve şişkinlikler.
  • . Sıcak basmaları.
  • . Ses ve kokulara hassasiyet.
  • . Sırt ve bel ağrıları.
  • . Ciltte yağlanma ve sivilcelenme (akne).

şikayetleri görülmektedir.

Tedavi ve Korunma Yolları

Permenstruel sendromun sebebi ve nedeni tam bilinmediğinden kesin olarak tedavisi de yoktur.

Tedavide bir çok yöntem kullanılmakta olup, temel prensip ovulasyonu (yumurtlama olayını) baskılayarak, kanda oluşan hormon değişikliklerini ayarlamaktır. Bu amaçla en çok doğum kontrol hapları kullanılmaktadır.

Ayrıca, tedavi şekli kesin olarak baskın olan semptomuna yönelik olmalıdır. Örneğin; vucutta sıvı toplanması ve şişme şikayeti varsa hafif etkili bir idrar söktürücü bu dönemde alınırken, yine bu dönemde kesin olarak tuz ve sıvı alımı kısıtlanmalıdır.

Beslenmede; az az ve sık sık yemek, özellikle adet öncesi dönemlerde şeker, kırmızı et, alkol, kafein (kahve, çikulata, kola gibi) ve donmuş yağ tüketiminin azaltılması ile yeşil sebze, meyve ve bakliyat tüketiminin arttırılmasına ağırlık verilmesi son derece önemlidir.

Baş, bel, bacak ya da kasık ağrısının ön plana çıktığı durumlarda naproksen, ibuprofen, mefanamik asit gibi ağrı kesiciler kullanılabilir. fakat Salisilik asit (aspirin), adet kanamasını arttırabileceği için bu dönemlerde alınmamalıdır.

Son yıllarda tıbbi literatüre geçen ve kendi deneyimlerimizle de tedavide oldukça yararlı olan “Evening Primrose Oil” isimli bitkisel kökenli ilaçların kullanımı kesin olarak artmaktadır.

Op. Dr. Süleyman ESERDAĞ

Kadın Hastalıkları ve Doğum