Tarım ilaçları ve çocuklar (Pestisidler)

Tarım ilaçları ve çocuklar (Pestisidler)

Pestisidler hem tarımda hem de ev içinde kullanılabiliyor. Çocuk sağlığı için pestisidler kesinlikle oldukça önemli. Çünki çocuklar tarım ilaçlarının ve çeşitli böcek ilaçlarının etkilerine erişkinlerden çok daha duyarlı. Bunun sebeplerine ileriki paragraflarda çok daha uzun değineceğim. Çocuklar iki şekilde pestisidlerin etkisine maruz kalıyorlar. Birincisi ani zehirlenmeler, ikincisi ise uzun dönemli maruz kalma, zehirlenme.

Önce akut (ani) zehirlenmeye bakalım; Dünyada yaklaşık olarak ortalama, senede 1. milyon kadar çocuğun pestisidlerle zehirlendiği biliniyor. Çoğu 6. yaşından küçük çocuklar. Bunların çoğu evde oluyor. Türkiyede’de gazete haberlerine baktığınız zaman çok daha fazla pestisid zehirlenmesi haberi görüyoruz. Çoğu zaman yanlışlıkla ortada kalan böcek ilaçlarını çocuklar içiyorlar veya ellerine sıkıp ellerini ağızlarına sokuyorlar. Ani pestisid zehirlenmesinin sonuçları kesinlikle oldukça ağır.

Uzun dönemli maruz kalma ise özellikle ülkemiz gibi tarım ilaçlarının kontolsüz kullanıldığı yerlerde oldukça sık oluyor. Bunların çok daha sıkı denetlendiği Avrupa birliğinde bile yılda 140.000 tona yakın tarım ilacı kullanıldığı ve kişi başına 280 grama yakın zehirli ilaç düştüğüne dair bir haber yayınlanmıştı gazetelerde son aylar içinde.

Neden pestisidler çocukları daha çok etkiliyor? (Tüm çevresel zehirler için bu geçerli aslında) Bunun bir kaç farklı mekanizması var.

1-Boyut

Çevresel zehirlerin etkileri kilo başına solunan hava, içilen su, yenen yiyecek ile belirleniyor.

Çocuklar boyut olarak çok daha küçükler ve kilo başına çok daha fazla hava soluyorlar, çok daha fazla su tüketiyorlar ve çok daha fazla yemek yiyorlar.

2-Fizyoloji

Çocukların sinir sistemi gelişmekte olduğu için pestisidlerin zehirli etkilerine çok daha fazla hassas.

Sindirim sistemi ve üriner sistemi çok daha az gelişmiş olduğu için toksik maddelerin atılımı çok daha güç oluyor. Vücudun kendini zehirlerden arındırması çok daha zor.

3-Davranış

Çocuklar yere çok daha yakınlar. Toprağa yakın oynamayı daha çok seviyorlar. Çimende oyun parklarında oynarken tarım ilaçlarına maruz kalabiliyorlar. Ayrıca herşeyi ağızlarına sokma olasılıkları çok daha fazla.

Çocuklar pestisidlerle zehirlendiğinde neler oluyor? Akut yani acil zehirlenmede.

Başağrısı, başdönmesi, kas kasılması, halsizlik, bayılma,bulantıl kusma gibi belirtiler görülüyor. Fazla miktarda alınırsa kesin olarak ölümcül olabiliyor.

Uzun dönemli veya kronik zehirlenmelerde ise, anne karnında maruz kalındığında doğumsal defektler, organ hasarı, öğrenme bozukluğu görülebiliyor. Ceninin beynini son derece ciddi şekilde etkiliyor (çünki bu ilaçlar zaten böceğin beynini etkileyerek öldürecek şekilde etki gösteriyorlar.) Büyüyen çocuk maruz kaldığında yine beyni etkileyebiliyor. Öğrenme bozukluklarına sebep ve neden olabiliyor. Astıma neden olabiliyor. Ayrıca lösemi ve beyin tümörü ile başka çocukluk kanserlerine sebep ve neden olabiliyor.

Ne yapmalı?

Bu konunun kesinlikle en önemli çözümü tarım ve sağlık politikalarından geçiyor. Tarım ilaçlarının kesinlikle iyi denetlenmesi ve kontollü olarak satılması gerekiyor. Türkiye’de herhangi bir yerde tarım ilacı alıp istediğiniz gibi kullanabiliyorsunuz. Yine böcek ilaçları konusunda da kesinlikle denetleme gerekiyor. Böcek ilaçlarının da konrollü satılması son derece önemli.

Evdeki böcek ilaçlarının ve tarım ilaçlarının mutlaka kilitli dolaplarda durması çocukların ulaşamayacağından emin olmak gerekiyor. (Hiç o dolapları açmıyor gibi bahaneler doğru değil çünki çocukların ne yapacağı belli olmayabilir.) Yeni bir eve gidildiğinde yine bu zehirli maddelerin ya kaldırılması veya çocuğun sürekli denetlenmesi gerekir (Ani zehirlenmelerin büyük bir kısmı çocuk olmayan evlere gidildiğinde oluyor.)

Aldığımız meyve sebzeleri kontolsüz tarım ilacı kullanmayan çiftçilerden alabilsek bu ideal olurdu ancak çoğu kez bu mümkün olmuyor. Organik besinlerde (organik kuralları sıkı sıkı uygulandığı takdirde) tarım ilacı hiç yok değil, ancak diğer besinlerden on kat çok daha az bulunuyor. O yüzden organik besinlerle beslenmek iyi bir çözüm olabilir.

Aldığımız meyve ve sebzeleri ya kabuklarını soyarak yemek, veya kabuklarını besin fırçasıyle fırçalayıp yemek tarım ilacı artıklarını atmak açısından anlamlı olabiliyor.

Güzel, sağlıklı yemekler dileğiyle…

Dr. Beril BAYRAK-BULUCU

Çocuk Hastalıkları