Tüp Bebek Tedavi Aşamaları

Tüp Bebek Tedavi Aşamaları

Tüp bebek tedavileri artık tüm dünyada standartlaşmış 3. temel adımdan oluşur. Tedavi yumurtalıkların çok sayıda yumurta hücresi üretmeleri amacıyla uyarılması ile başlar.

Sonraki adım ise bu yumurtaların toplanması ve embryo oluşturmak üzere döllenmesidir. Döllenmeden sonra embryolar annelerinin rahmine transfer edilecekleri ana kadar 3. ila 5. gün süreyle laboratuardaki inkübatörlerde saklanırlar. Transferden 12. gün sonra gebelik testi yapılır.

İlk görüşmede kapsamlı bir öykü alınır, daha önceden yapılmış olan tetkikler ve tedaviler incelenir, muayene yapılır. Erkekte semen analizi normal ise ve cinsel fonksiyon bozukluğu yok ise muayeneye genellikle gerek yoktur. Kadının muayenesi ise tüp bebekte gebe kalabilme şansını belirleyebilmek yönünden büyük önem taşır.

Muayenede yumurtalıkların kapasitesi, yumurtalıklar içinde herhangi bir kist olup olmadığı, rahimde herhangi bir anormallik olup olmadığı değerlendirilir.

Genellikle tüp bebek tedavisi için hastaya hangi protokolün uygun olduğuna karar verilir. Hangi protokole başlanırsa başlansın genellikle hazırlık tedavisi başlanır ve tedavi öncesi yapılması gerekenler çiftlere açık bir şekilde anlatılır ve kesinlikle sigara içmemeleri, gece uykuları da dahil mümkün olduğu kadar düzenli ve stresten uzak bir hayat sürmeleri öğütlenir. Hazırlık dönemi süresincede gerekli olan laboratuar tetkikleri tamamlanır.

Tüm protokollerde adet kanamasının 2’inci veya 3’üncü gününde temel ultrason incelemesi yapılır ve kullanılacak ilaç dozuna karar verilir. Uyarı tedavisi başladıktan sonra hasta belirli aralıklarla kontrole çağırılır. Bu kontrollerde vajinal ultrasonografi yapılarak gelişen folliküllerin sayısı ve büyüklüğü kontrol edilir. Zaman zaman yumurtalıkların durumuna göre kanda östrojen incelemesine ihtiyaç duyulabilir.

Tedavinin süresi değişken olmakla birlikte yaklaşık 10. ila 12. gündür. Çatlatma iğnesinden 34. ila 36. saat sonra yumurta toplama işlemi yapılır.

Ultrason takipleri sırasında rahimin içini saran ve endometrium olarak adlandırılan verilen tabakanın yapısı ve kalınlığıda değerlendirilir. Gebelik oluştuğunda endometriuma yerleşeceğinden bunun yapışı oldukça önemlidir.

Yumurtalar olgunlaştıktan sonra toplama işlemi yapılır. Yumurta toplama genellikle hasta uyutularak yapılır, vajinal ultrason eşliğinde yumurtalık içine iğne ile girilerek yumurta içeren ve folikül olarak adlandırılan içi sıvı dolu yapılar boşatılır. Tüp içine alınan sıvının mikroskop altında incelenmesi ile yumurtalar sıvı içerisinden toplanır. İşlem 10. ila 15. dakika kadar sürer. Her folikülün içinden yumurta çıkmayabilir. Genelde foliküllerin yüzde 70’inin içinde yumurta vardır. Yumurtalar toplandıktan birkaç saat sonra etraflarındaki hücreler temizlenerek olgun olup olmadıkları değerlendirilir. Olgun olan yumurtalara ise dölleme işlemi uygulanır. Yumurta toplam işlemi sonrasında 1. ila 2. saat dinlendikten sonra hasta eve yollanır.

Döllenme klasik tüp bebek ya da mikroenjeksiyon yöntemi ile olur. Klasik tüp bebekte spermler toplanan yumurtaların yanına bırakılır ve kendiliklerinden yumurtayı döllemeleri beklenir. Erkeğin tamamen normal olduğu ve kısırlığın kadına bağlı olduğu durumlarda kullanılır. Mikroenjeksiyonda ise yumurtanın içine tek bir sperm oldukça özel bir alet yardımı ile enjekte edilir.

Embryolar iki hücreli aşamadan çok hücreli blastokist aşamasına kadar herhangi bir dönemde transfer edilebilmekle beraber, en sık tercih edilen transfer zamanı 4. ila 8. hücreli aşamadır. Embryolar bu aşamaya genellikle 2. veya 3. günde ulaşmaktadırlar. Embryo transferi 2. ila 6’ıncı günler arasında yapılabilir.

Embryo transferi yapılırken hasta jinekolojik muayene pozisyonunda yatırılır. Vajinaya spekulum takıldıktan sonra oldukça özel kültür sıvıları ile rahim ağzı dezenfekte, edilir, temizlenir. Embryolog transfer edilecek embryoları katater içinde laboratuvardan getirir, işlemi yapacak olan uzman hekim karından yapılan ultrason eşliğinde embryoları rahim içine bırakır.

  • Embryo transferi işlemi ağrısız bir işlemdir ve bu durum anestezi gerektirmez.
  • Embryo transferi sonrası 12. günde hasta gebelik testi için çağırılır.

beta-hCG yani kanda yapılan gebelik testi sonuçları istenilen değerde çıkan hastalarımız gebe olarak kabul edilir ve 2. hafta sonra ilk gebelik ultrasonu için çağırılır.

Op. Dr. Levent ŞAHİN

Kadın Hastalıkları ve Doğum