Yumurtalık Kistleri

Yumurtalık Kistleri

Yumurtalık kistleri, yumurtalığın içinde ya da üzerinde yer alan, içleri sıvı dolu keseciklerdir. Yumurtalıklar uterusun her iki tarafında da yer alan, badem büyüklüğündeki organlardır. Yumurtalar yumurtalıklarda gelişir ve büyür ve doğurganlık zamanlarında her ay regl döneminde dışarı atılır.

Birçok kadında yumurtalık kistine rastlanabilir. Çoğu yumurtalık kisti hiçbir rahatsızlık vermez ve kesin olarak zararsızdır. Birçok kist birkaç ay içinde tedavisiz bir şekilde geçer.

fakat bazı çatlayan yumurtalık kistleri son derece ciddi semptomlar yaratabilir. Sağlığınızı korumanın en iyi yolu kist semptomlarını ve çeşitlerini bilerek, düzenli muayeneyi kesinlikle aksatmamaktır.

Semptomlar

Yumurtalık kistiniz olup olmadığı konusunda semptomlara güvenemezsiniz. Çünkü kistiniz olmasına rağmen, hiçbir semptomunuz olmayabilir Ya da semptomlarınız endometrioz, ilhitaplı pelvik hastalık, dış gebelik ya da yumurtalık kanserine benzerlik gösterebilir. Hatta apandist ve divertikül iltihabı da kesin olarak benzer semptomlara sahiptir.

Yine de, semptomları gözlemlemek, vücudundaki değişiklikleri izlemek ve hangi semptomun kesinlikle önemli olduğunu bilmek mutlaka çok önemlidir. Eğer yumurtalık kistiniz varsa, aşağıdaki semptomlardan bir ya da birkaçını gözlemleyebilirsiniz :

Adet düzensizlikleri

  • Pelvik ağrı – kesik kesik ya da düzenli bir ağrı.
  • Adetinizden hemen önce başlayan ya da bitmesine yakın son bulan pelvik ağrı.
  • Cinsel ilişki sırasında ağrı.
  • Bağırsak hareketliliği sırasında ağrı ya da bağırsaklarda baskı.
  • Mide bulantısı, kısma ya da hamilelikteki gibi göğüs hassasiyeti.
  • Karın bölgesinde şişlik ya da ağırlık hissi.
  • İdrar kesesi ya da rektum bölgesinde baskı.

Doktora ne zaman gitmeli?

Ani ve şiddetli karın ya da pelvik bölgesinde ağrı

Ateş ve kusmayla beraber ağrı hissiyatı varsa kesinlikle bir an önce uzman doktorunuza başvurmanız gerekmektedir.

Bu semptomlarınız ve soğuk, nemli cilt, hızlı hızlı nefes alma, hafif baş ağrısı veya zayıflık gibi diğer semptomlarınız da olabilir ve kesinlikle uzman doktorunuza danışınız.

Sebepler

Yumurtalıklarda her ay kiste benzer şekilde folliküller oluşur. Folliküller östrojen ve progesteron hormanlarını üretir ve yumurtladığınız dönemde yumurtayı serbest bırakır. Bazen aylık normal bir follikül büyümeye devam eder, bu durumda buna fonksiyonel kist olarak adlandırılır. Bu demektir ki, bu kist adet döngüsünün normal fonksiyonu sırasında oluşmuştur.

2 çeşit fonksiyonel kist vardır:

Folliküler Kist: Adet döngüsünün ortasına doğru, beyninizdeki hipofiz bezi LH hormonu salgılar, ve bu folliküle yumurtayı serbest bırakmasını bildirir. Herşey plana uygun gittiğinde, yumurta follikülden çıkar ve döllenmenin gerçekleşeceği fallop tüplerine doğru yolculuğuna başlar.

Folliküler kist LH artışı gerçekleşmediği zaman oluşur. Sonuçta follikül çatlamaz ve yumurtayı serbest bırakmaz. Onun yerine büyür ve kiste dönüşür. Bu tarz kistler genelde zararsızdır, nadiren ağrı yapar ve genellikle 2 – 3 adet döngüsü dahilinde kendiliğinden kesin olarak yok olurlar.

Korpus luteum Kisti: LH hormonu artığında ve yumurta serbest bırakıldığında, çatlamış follikül, gebelik olması için, çok daha büyük miktarlarda östrojen ve progesteron üretmeye başlar. Bu değişmiş follikül artık Korpus luteum’dur. Ancak bazen, yumurtanın çıkış kapısı tıkanır ve follikülün içine sıvı birikerek korpus luteum’un kist oluşturmasına neden ve sebep olur.

Bu kist genellikle birkaç hafta içinde kendiliğinden geçse de, yaklaşık olarak ortalama 7 cmlik bir kist de oluşturarak; iç kanama yapabilir, yumurtalığın dönmesine neden ve sebep olabilir, kan teminini engelleyebilir ve karın ağrısına sebep ve neden olabilir. Eğer kanla dolarsa, kist parçalanarak iç kanamaya ve kesinlikle ani şiddetli bir ağrıya neden ve sebep olabilir.

Komplikasyonlar

Büyük bir yumurtalık kisti karında rahatsızlık hissi verebilir. Eğer büyük bir kist idrar kesesine baskı yapıyorsa, daha sık idrar yapma ihtiyacı duyabilirsiniz.

Bazı kadınlarda semptomu olmayan ama pelvik muayene esnasında keşfedilen kistler gelişebilir. Menopoz sonrası oluşan kistik yapılar kanser öncüsü olabilirler. Bu faktörler düzenli muayeneyi son derece önemli kılmaktadır.

Aşağıdaki kist çeşitleri fonksiyonel kistlere göre daha nadirdir:

Dermoid Kist: Bu kistler, insan yumurtalarını üreten hücrelerden oluştukları için, içlerinde saç, deri, diş gibi dokuları barındırabilirler. Nadiren kanserlidirler, ama büyüyerek yumurtalığı normal yerinden edebilirler. Bu, yumurtalık torsiyonu olarak adlandırılan, yumurtalığın ağrılı bir şekilde dönmesi ihtimalini arttırır.

Endometrioma (Çikolata Kisti): Bu kistler endometriozun bir sonucu olarak gelişirler. Endometrioz rahim iç tabakasında bulunan ve her ay adet kanaması şeklinde dışarıya dökülen endometriumun vücutta rahim dışında bir yere yerleşmesidir. Bu doku yumurtalığa yapışarak orada çok daha rahat büyüyebilir.

Kistadenom: Bu kistler yumurtalık dokusundan oluşurlar ve içlerinde suya benzer bir sıvı ya da sümüksü bir materyal vardır. Yaklaşık olarak ortalama 17 cm’e kadar büyüyebilir ve yumurtalık torsiyonuna sebep ve neden olabilirler.

Testler ve teşhis

Pelvik muayene esnasında bir kiste rastlanabilir. Eğer kistten şüphelenilirse, doktorunuz kistin niteliği ve tedaviye ihtiyacınız olup olmadığını belirlemek için mutlaka ileri testler isteyebilir.

Genelde doktorlar kistin teşhisi için birçok soru yöneltirler.

  • Şekil.
  • Büyüklük.

Bileşim: İçi sıvı doluysa, tekbir çeşit sıvı mı yoksa karışık mı?

Kistin niteliğini belirlemek için doktorunuz aşağıdaki prosedürleri gerçekleştirebilir:

Gebelik testi: Pozitif bir gebelik testi, kistin Korpus luteum olduğunu belirtebilir.

Pelvik ultrason: Bu alet ile karın üstünden veya vajina içinden rahmin ve yumurtalıkların görüntüsünü verir.

Laparoskopi: Laparoskop yardımıyla doktorunuz yumurtalıkları görebilir ve kisti alabilir.

CA 125 Kan Testi: Eğer bir kısmı katı olan bir yumurtalı kistiniz varsa, kanser riskiniz de vardır ve doktorunuz CA 125 kan testi isteyebilir. CA 125 kan testi aynı zamanda endometrioz gibi kanserli bir durum teşkil etmeyen zamanlarda da istenebilir.

Tedavi ve ilaçlar

Tedavi yaşınıza, kistin niteliğine ve büyüklüğüne ve şikayetinize göre değişebilir. Uzman Doktorunuz kesin olarak size şunları tavsiye edebilir:

Gözlemleme: Eğer üreme yıllarınızda iseniz, şikayetiniz yoksa ve ultrasonda basit içi sıvı dolu bir kistiniz çıktıysa; doktorunuz beklemeyi ve 1 – 3 ay içinde tekrar muayeneyi önerebilir. Gözlemleme ultrason eşliğinde mutlaka düzenli takibi içerir.

Doğum Kontrol Hapları: İleriki adet dönemlerinde yeni kistlerin oluşumunu engellemek için doktorunuz doğum kontrol hapı önerebilir. Doğum kontrol hapları ile yumurtalık kanserine yakalanma ihtimaliniz de düşer.

Operasyon: Eğer kist büyükse, fonksiyonel kiste benzemiyorsa ve büyümeye devam ediyorsa, uzman doktorunuz operasyonla bunu almayı da kesin olarak önerebilir.

Bazı kistler kistektomi olarak bilinen yumurtalığın alınmasına gerek kalmadan alınabilirler. Doktorunuz zarar görmüş bir yumurtalığı alıp, zarar görmemiş olanı bırakmayı da mutlaka önerebilir. Buna da ooferektomi denir. Her iki prosedürde de doğurganlığınıza kesin olarak bir zarar gelmez. En azından bir yumurtalığı almamak ile östrojen üretimi de kesin olarak devam eder.

Eğer kistiniz kanserliyse, doktorunuz histerektomi yani hem yumurtalıkların hem de rahmin alınmasını önerir. Menopozdan sonra kanserli kist oluşumu artar. Sonuçta çoğu doktor menopozdan sonra oluşan kistik yapıları için kesin olarak operasyonu önerir.

Korunma

Yumurtalık kistinin büyümesini engellemenin kesin bir yolu olmasa da, düzenli pelvik muayeneler ile erken teşhis yapılabilir. Ayrıca, aylık menstural döngünüzdeki değişikliklere son derece dikkat edin, semptomları gözlemleyin ve olumsuz bir durumda kesinlikle uzman doktorunuzla temasa geçin.

Doç. Dr. Fatih ŞENDAĞ

Kadın Hastalıkları ve Doğum