Yumurtalık (OVER) Kistleri

Yumurtalık (OVER) Kistleri

YUMURTALIK (OVER) KİSTLERİ, Yumurtalıklar karın boşluğunda, rahmin iki tarafında bağlarla serbest olarak asılı duran organlardır.

Kadınların doğurganlığını sağlayan yumurta hücresi (oosit) bu organda depolanır. Ayrıca beyinden salgılanan hormonların etkisi ile (FSH-LH) yumurtalıklardan salgılanan hormonlar, adet düzenini sağlar. Her ay hormonların etkisiyle yumurtalıklardan yumurtayı içeren küçük bir kist oluşur. Bu kist folikül olarak adlandırılır. Yumurta büyüyen folikülden atılır ve sperm ile buluşur ise oluşan embriyo hormonların etkisi ile rahimden oluşmuş dokuya tutunur ve Gebelik oluşur. Yumurtalıkta bebeği erken dönemde besleyen bir kist oluşur. Gebelik oluşmamış ise adet kanaması ile son bulur.

Birçok kadın hayatının bir döneminde yumurtalıklarında kist problemi ile karşılaşabilir. Yumurtalık kisti yumurtalıkların yüzeyinde ya da içinde, içi sıvı ile dolu olan keselerdir. Yumurtalıklardaki kistler genellikle herhangi bir belirti göstermez, çoğu zaman rutin jinekolojik kontroller sırasında ortaya çıkar. Kistlerin en çok sık görülen belirtileri adet düzensizlikleri, karında şişlik, karın ya da kasık ağrısı, sindirim sitemi bozuklukları, idrar yolu şikayetleridir. Yırtılabilir, kendi ekseni etrafında dönebilir ya da kistlerin içine kanama olabilir. Bu gibi durumda şiddetli ağrı oluşur.

İyi huylu kistler belirgin bir rahatsızlık vermediği gibi, bazen tedavi de gerektirmeye bilirler. Kötü huylu kistler muayenede büyüklük ve dokulara verdiği zararla değerlendirilir.

OVER KİSTİ

Menopoz sonrası ortaya çıkan kistlerin kötü huylu olma olasılığı oldukça yüksek olduğu için bu dönemdeki kadınların jinekolojik kontroller noktasında kesinlikle çok daha dikkatli davranması gerekmektedir.

Yumurtalık (over) fonksiyonu itibarıyla kistler üretebilir. Üreme çağındaki her kadın her ay içinde yumurta hücresini barındıran follikül olarak adlandırılan küçük bir kisti geliştirir ve ortlama yaklaşık olarak 2. cm çapa erişen bu yapı adet döneminin yaklaşık olarak ortalama 14. günü civarında çatlar. Bu olay yumurtlama dediğimiz bir olaydır ve her ay olur ve tekrar eder. Ancak bazı adet dönemlerinde farklı etkilerle söz konusu folliküller çok aşırı büyüyebilir veya kist içerisine yumurtlama sırasında çok aşırı kan dolabilir. Bu şekilde oluşmuş kistler 8. cm çapa dek ulaşabilirler ve fonksiyonel kist olarak değerlendirilirler. 1. veya 2. adet dönemi beklemekle kendiliğinden ortadan kalkarlar. Bu tip kistlerin varlığı durumunda acele cerrahi kararı almak gereksiz operasyonlara yol açar. Ancak yumurtalıkta ortaya çıkan birçok kist tipinden bazıları kanser olabilir.

Fonksiyonel kistlerin birçoğu herhangi bir şikayete yol açmaz ve muayene sırasında farkedilir. 1. ila 3. ay içinde kendiliğinden yok olabilirler. Doğum kontrol hapları yumurtlamayı baskılayıcı özelliklerinden dolayı tedavide kullanılırlar. Kist içine kanama olduğunda şiddetli ağrı olur, ağrı kesici kullanılarak takip edilebilir. Nadiren yumurta kisti çatlarken damara isabet eder ve batın boşluğuna yumurtlama sırasında kanama olursa, cerrahi operasyon gerekebilir. Kist yırtılmalarında ani başlayan ağrı oluşur. Kist sıvısı karın organlarını saran periton denilen zar tarafından emilir. Bu hastanede takibi gerektirir. Kistler batın boşluğunda asılı duran yumurtalıkların kendi etrafında dönmesine ve yumurtalığın dolaşımının bozulmasına neden olabilirler. Bu durumda da ağrı olur. Takip ve gerekir ise laparoskopi uygulanır.

Yumurtalıklarda kistik tümörler çok sıklıkla ortaya çıkabilir. Bunların bir kısmı iyi huylu, bir kısmı da kötü huylu olabilmektedir Ayırıcı tanı açısından vajinal yoldan yapılan ultrason çok büyük önem taşımakla beraber bu yolla kistin büyüklüğü ve kist içi özellikleri değerlendirilerek tanı koymamıza yardımcı olmaktadır.

Bazı tümör belirteçleri sık kullanılır. Bunlardan CA-125 olarak adlandırılan over kanserlerinde yüksek oranda pozitif olan markerdan oldukça yararlanılır.

Over kistleri durumunda ne zaman cerrahiye başvurulacağı son derece önemlidir. Fonksiyonel over kistlerinde 6. ila 8. haftalık gözlem altında beklenmesi oldukça uygunudur. Eğer kist bu süre içerisinde kaybolmamış veya nitelik değiştirmemişse cerrahiyle alınmalıdır. Ancak tümör özellikle kanser kuşkusu durumunda çok daha dikkatli olunmalıdır. Cerrahi öncesi değerlendirmelerle doğru tanı ancak yaklaşık olarak yüzde 80. civarında başarılıdır.

CERRAHİ OPERASYON

Kanser kuşkusu olduğunda operasyonla kist çıkartılır. Patolojik inceleme sonucunda tümörün cinsi belirlenir.

OVER KİSTİ

Yumurtalık kanserlerinin yaklaşık olarak ortlama 3’te, 2’sinde ileri dönemde tanısı konulabiliyor. Bu durumda karın içerisindeki bütün tümör çıkarılmaya çalışılıyor. Kitle küçültülmesi denilen bu ameliyat ile rahim ve yumurtalıkların alınması gerekiyor ve gerekirse tümörün çıkarılmasına izin verecekse bağırsaklardan, dalaktan ve hatta karaciğerden bir kısım alınmasına dahi başvurulur. Ameliyat sırasında tümör çapı 1. cm’nin altına düşürülmeye çalışılır. Jinekolojik onkoloji deneyimi olan cerrahlarca bu yüksek oranlarda başarılabilmektedir. Over kanserleri kemoterapiye çok duyarlı olduğu için mutlaka tedaviye kemoterapi ile devam edilmelidir.

Op. Dr. Burcu KARDAŞ ARSLAN

Kadın Hastalıkları ve Doğum